Waarom is er hier geen “green card'?

Gastarbeiders, sancties en uitzettingen illustreren de mislukte Europese aanpak.

Daarentegen is immigratie in de Verenigde Staten een doorslaand succes.

Zeven jaar geleden maakte ik tijdens een bezoek aan Duitsland kennis met een functionaris die mij uitlegde dat zijn land een waterdichte oplossing voor de economische ellende had. De Duitsers hadden in de jaren negentig de Amerikaanse economie een hoge vlucht zien nemen en besloten dat ook zij de weg van de geavanceerde techniek moesten inslaan. Eind jaren negentig leek het antwoord daar te zijn: Indiërs. Dus werd besloten Indiërs naar Duitsland te lokken, zoals de VS dat doen: door werkvergunningen aan te bieden. Er werd iets verzonnen dat de Duitse green card heette. Daarvan zouden er het eerste jaar 20.000 worden verstrekt. De Duitsers verwachtten dat nog tienduizenden Indiërs zouden smeken om te mogen komen en dat misschien de quota's wel zouden moeten worden verhoogd. Maar het programma was een flop. Een jaar later was amper de helft van de 20.000 kaarten verstrekt. Kort daarna werd het opgedoekt.

Ik zei destijds tegen die Duitse functionaris dat ik zeker wist dat dit initiatief zou mislukken. Niet dat ik nu zo'n expert was op het terrein van immigratiebeleid, maar ik begreep iets van green cards omdat ik er zelf één had (de Amerikaanse versie). Ik betoogde dat de Duitse green card een verkeerde naam had gekregen omdat hij nooit tot het Duitse burgerschap zou kunnen leiden. De Amerikaanse green card biedt daarentegen bijna automatisch de mogelijkheid om Amerikaan te worden (na vijf jaar en een blanco strafblad). Mijn bezwaar werd weggewoven met de opmerking dat Duitsland deze mensen in geen geval het burgerschap zou aanbieden. “We hebben jonge high-techmensen nodig“, zei de man. “Daar draait dit programma om.“ Duitsland vroeg dus hoogontwikkelde jonge mensen hun land, cultuur en familie te verlaten, duizenden kilometers verderop te gaan wonen, een nieuwe taal te leren en in een vreemd land te werken - maar zonder enig vooruitzicht om ooit deel van hun nieuwe omgeving te mogen uitmaken.

Veel Amerikanen zijn gecharmeerd geraakt van de Europese immigratieaanpak. Gastarbeiders, straffen, sancties en uitzettingen zijn allemaal onderdeel van de Europese wijze om met immigranten om te gaan. De gevolgen van deze aanpak zijn te zien in Frankrijk, waar opstandige jonge migranten auto's in brand steken. In heel Europa zijn ontevreden, vervreemde immigranten te zien, rijp voor het radicalisme. Ook de immigrantengemeenschappen verdienen hun aandeel in de schuld hieraan. Maar de Europese maatschappijen sluiten de immigranten buiten, waardoor deze vervreemden en hun maatschappijen afwijzen.

Een van de raadsels in het Amerika van na 11 september 2001 is dat er geen nieuwe terreuraanslag meer heeft plaatsgevonden terwijl er in Europa tientallen zijn geweest. Mijn verklaring is dat de Amerikaanse immigrantengemeenschappen, zelfs de Arabische en islamitische, niet zo geradicaliseerd zijn. Vergeleken bij elk ander land ter wereld is de immigratie in Amerika een doorslaand succes. Willen wij daar nu echt de Franse aanpak voor in de plaats?

De VS hebben een ernstig probleem met de instroom van illegale immigranten, voornamelijk uit Mexico. “De inkomenskloof tussen de VS en Mexico is de grootste ter wereld tussen twee aangrenzende landen“, schrijft historicus David Kennedy. Die ongelijkheid leidt tot een massale vraag in de VS en tot een massaal aanbod uit Mexico en Midden-Amerika.

Daarnaast is er de veel dieper gaande vraag omtrent de identiteit van Amerika - voor zichzelf, voor zijn immigranten en voor de wereld. Hoe willen we hen behandelen die al in ons land zijn, die al bij ons werken en wonen? Hoe willen we de mensen behandelen die op een visum of een tijdelijke verblijfsvergunning binnenkomen? Zij moeten enige hoop hebben op een redelijke weg om Amerikaan te worden. Anders geven wij het signaal dat er groepen mensen zijn die ongeschikt zijn om Amerikaan te worden, dat deze nieuwelingen niet echt welkom zijn en dat wij werkkrachten willen, geen burgers. Dan hebben we uiteindelijk ook immigranten die Amerika verafschuwen.

Fareed Zakaria is columnist van het Amerikaanse blad Newsweek. © Newsweek

Meer informatie over de Amerikaanse ‘green card’ op de site van de Amerikaanse immigratiedienst http://uscis.gov.

    • Fareed Zakaria