Verslaafd aan Kosovo

Girane is een kleine islamitische gemeenschap in de bergen van Kosovo. Tijdens de oorlog vocht het boerendorp aan Servische zijde. Mooi materiaal voor een documentaire, dacht filmer Srðan Keèa. Volgens hoofdpersoon Sultan, 50 jaar oud en hoeder van drie koeien, heeft de overgang van dorp naar stad hen uitgeput. Dat gebeurde door de komst van het kalmeringsmiddel benzadine. Van de dorpelingen is 99 procent eraan verslaafd, zegt Sultan. Met een stripje van 20 mg per persoon is Kosovo vlak, leven de jonge mannen nog en zijn de kinderen geen doodsbange vogeltjes.

De documentaires op het minifestival van filmschool Atelje Vranan, afgelopen weekend in Belgrado, maken één zaak helder: de tijd voor conclusies is nog niet daar. In dezelfde zaal was een dag eerder een hiphopconcert van Belgrade Syndicate. Elf man sterk rapten zij over corruptie en politieke deals. Achtentwintighonderd handen staken de lucht in. Een totaal ander beeld dan de gekruiste oude armen die 'Slobo' riepen. Hier staat de generatie die vier was toen de oorlog begon, in de puberteit het einde daarvan meemaakte en nu nauwelijks toekomst heeft. Allemaal in sportkleren met klassieke logo's, sommigen met - typisch Belgrado - zeer ironische opschriften: Ethnic Style, Authentic Clothing 1991.

Dan gaan de aanstekers aan en klinkt Servië is Kosovo, een rap over de barre wind die waait over de Servische enclaves in Kosovo, ten prooi aan de willekeur van de EU. Nationalistisch, sentimenteel én zonder argumenten. Oordelen over het leven in een natiestaat is te complex.

De jonge, kritische massa blijkt kwetsbaar. Voor hun ontwikkeling en die van Servië-Montenegro is het van levensbelang dat ze zich kunnen voeden met andere beelden, opvattingen, gevoelens. Juist omdat de conclusies nog niet zijn gestold, moeten ze kunnen reizen. Voortdurende visapolitiek belemmert dat. Zonder toekomst in zicht, grijpt men naar benzadine en wordt de stad een donker dorp. De hoge dosis apotheken in Belgrado wijst daar al op.

Ellen Walraven

    • Ellen Walraven