Tv verslaat de cinema

'Viva Zapatero!' komt vanavond op Canvas, maar draait nog niet in Nederland.

Dat gebeurt vaker. Soms zijn filmdistributeurs onaangenaam verrast.

Sabina Guzzanti scene uit de documentaire Viva Zapatero

Frank Lefever, filminkoper van de Vlaamse publieke zender Canvas, is er 'trots' op dat hij vanavond de documentaire Viva Zapatero! kan uitzenden. De film gaat over de vraag hoe ver in diverse landen de politieke satire kan gaan, en werd gemaakt door de Italiaanse comédienne Sabina Guzzanti, die zelf onder druk van premier Silvio Berlusconi van het tv-scherm werd gehaald wegens grappen over diens bewind.

'Toen mij deze documentaire werd aangeboden, heb ik meteen ja gezegd', aldus Lefever. 'Maar ik heb er wel aan toegevoegd: nu of nooit, want dit is echt een film die je in de week voor de Italiaanse verkiezingen [komend weekeinde, red.] moet uitzenden. Niet later. Stel dat Berlusconi niet wordt herkozen; dan zal hij al snel vergeten zijn. En dan is deze film niet relevant meer.'

Viva Zapatero! wordt deze week ook uitgebracht in de Nederlandse bioscopen. Toch zegt Pim Hermeling, directeur van het distributiebedrijf A-Film, de concurrentie van Canvas niet te vrezen. Het risico dat de meeste geïnteresseerden twee dagen eerder al naar de Vlaamse zender zullen kijken, is volgens hem niet groot: 'Ik denk dat wij verschillende doelgroepen bedienen. Het publiek dat een film op groot doek wil zien, is een ander publiek dan de mensen die liever de dvd bekijken op een moment dat het hun schikt, en ook een ander publiek dan de tv-kijkers. En omdat het hier over een heel actueel onderwerp gaat, kan de publiciteit rond de Canvas-uitzending zelfs in ons voordeel werken. Ik ben er niet zo bang voor.' Het nieuws over de aanstaande tv- uitzending heeft hem niet overvallen, omdat de documentaire in België op de markt wordt gebracht door de Belgische compagnon van A-Film. 'Ik wist wat er gaande was', zegt Hermeling, 'en ik had daar niet zo veel moeite mee.'

Soms wordt een Nederlandse filmdistributeur echter onaangenaam getroffen door de snelheid van het Vlaamse tv-net. Nog maar een paar weken geleden vertoonde Canvas in twee delen de documentaire Das Goebbels Experiment, gebaseerd op de dagboeken van de nazi-propagandaminister, terwijl de film op datzelfde moment nog volop in de Nederlandse bioscopen draaide. 'Daar wisten wij niets van', verklaart Huub Roelvink van Cinema Delicatessen, die de documentaire in ons land uitbracht. 'Degene die ons de filmrechten verkocht, heeft wel gesproken over de Belgische televisie, maar toen was de uitzenddatum nog niet bekend. Soms duurt het nog een jaar voordat zo'n film wordt uitgezonden. Maar opeens had Canvas dringend programma's nodig voor een nieuw uitzendtijdstip. En toen heeft de Duitse verkoper verzuimd ons daarvan op de hoogte te brengen. Het was een bedrijfsongevalletje, waar ik niet erg gelukkig mee was.'

Of de Nederlandse exploitatie schade heeft opgelopen door de Vlaamse tv-uitzending, is volgens Roelvink lastig te bepalen. 'De film liep hier erg goed', zegt hij, 'en begon net wat terug te lopen toen hij op de televisie kwam. Daar vielen geen conclusies aan te verbinden. Maar ik weet wel dat de Nederlandse theaters hier absoluut niet van gediend zijn. Ik heb heel wat moeten uitleggen.'

Tot overmaat van ramp werd de uitzending van Das Goebbels Experiment ook door de Nederlandse kranten uitgebreid onder de aandacht gebracht. 'Dat is wel een nieuw verschijnsel', concludeert Roelvink. 'Vroeger bleef zoiets in de Nederlandse media onopgemerkt, maar dat is nu niet meer zo.'

Canvas-inkoper Lefever vermoedt dat de televisie voor producenten en exploitanten van documentaires een veel belangrijker afzetgebied is dan het bioscoopcircuit. 'De filmmakers zien hun werk graag in de bioscoop, omdat dat volgens hen een meerwaarde geeft. Zo draaide Viva Zapatero! begin januari ook in de Vlaamse bioscopen. De film was daar een succès d'estime, maar toch ben ik sceptisch over de opbrengsten. Puur financieel-economisch hou je er weinig aan over.'

Dat hij de film al zo snel kan uitzenden, schrijft Lefever toe aan een alert inkoopbeleid: 'Het woord alert staat hoog in ons vaandel. En nee, het gaat ons er niet om de Nederlanders een loer te draaien.'

    • Henk van Gelder