Thaksin wint verkiezingen, maar niet echt

Premier Thaksin van Thailand wil verder regeren, tenzij een commissie van wijze mannen hem dat ontraadt. Hij kreeg bij de verkiezingen steun van ongeveer 60 procent van de bevolking, half Bangkok stemde blanco.

De Thaise premier Thaksin Shinawatra tijdens het televisie-interview in Bangkok, gisteravond. Thaksin won de verkiezingen van zondag, maar een groot deel van de bevolking stemde blanco uit protest. Foto AP Thaise oppositie houdt vast aan eis dat premier opstapt Buitenland: pagina 4 ** CORRECT BYLINE ** Thai Prime Minister Thaksin Shinawatra, left, sits in a studio of Thai Television Channel 11 in Bangkok, Thailand, Monday night, April 3, 2006, during a talk show in which he was to speak about the country's general election. Thaksin's Thai Rak Thai Party won Sunday's election, but a large number of abstention votes were registered as a protest against him, strengthening the cause of his critics who want him to step down because of alleged corruption and abuse of power. (AP Photo/Wasant Wanichakorn) Associated Press

Piepend en knarsend komt de populistische machinerie van de Thaise premier Thaksin geleidelijk tot stilstand. De 56-jarige miljardair blijft onnavolgbaar. Te midden van borstklopperij over de grote verkiezingsoverwinning die hij heeft gehaald, laat hij inmiddels blijken desnoods te willen wijken.

Zijn tegenstanders daarentegen geven geen duimbreed toe, wantrouwen de premier ten zeerste en zijn van plan de door henzelf gecreëerde patstelling maximaal te exploiteren met nieuwe demonstraties.

In een televisieprogramma dat gisteravond op alle straathoeken van het land werd bekeken, zwaaide Thaksin Shinawatra uitbundig met een stapel stembiljetten om nog eens te benadrukken dat meer dan de helft van alle kiezers zich zondag bij de vervroegde verkiezingen achter hem heeft geschaard. Alle reden dus om als democraat in een democratisch land verder te regeren. Maar hij zei ook dat hij zijn functie zal neerleggen wanneer een door hemzelf ingestelde commissie van wijze mannen - oud-premiers, opperrechters en universiteitsbestuurders - hem daartoe zou adviseren. Thaksin: 'Ik wil nu verzoening in het land.'

De premier had vervroegde verkiezingen uitgeschreven nadat er ernstige protesten waren gerezen tegen de verkoop van zijn telecombedrijf in januari aan een Singaporees investeringsfonds. Zijn familie ontving daarvoor ruim 1,5 miljard euro en betaalt geen baht belasting. Hoewel dat geschiedde volgens een legale constructie, bedacht door fiscalisten voor wie dat hun vak is, wist Thaksin de storm van kritiek nog slechts te pareren door vervroegde verkiezingen uit te schrijven. Die kregen daardoor meteen het karakter van een referendum over zijn persoon. En het werd ook een strijd tussen stad en platteland, want op het platteland geniet Thaksin dankzij een geslaagd beleid grote populariteit, terwijl hij zich met zijn populistische en eigenmachtig optreden de afgelopen jaren juist vervreemd heeft van de stedelijke middenklasse .

Alle belangrijke oppositiepartijen boycotten de verkiezingen. Zij voelden er niets voor om een nederlaag te lijden en al doende mee te werken aan een nieuwe regeringstermijn voor Thaksin.

In die opzet lijken ze geslaagd. Er heerst verwarring over de staatsrechtelijke gevolgen nu in 39 districten de opkomst onvoldoende was om een kandidaat te kiezen en er heerst twijfel, nu Thaksin in de hoofdstad zelf meer proteststemmen dan gewone stemmen heeft geoogst. In Bangkok wonen 10 miljoen van de 63 miljoen inwoners van Thailand en hij is er nu politiek persona non grata. Vertrouwelingen uit zijn partij Thai Rak Thai (Thai Houden van Thai) geven te kennen dat vooral de uitslag in Bangkok zelf een serieuze tegenvaller betekent. Steun van ongeveer 60 procent van de kiezers in het land is weliswaar een goed resultaat, maar het perspectief om jaren te moeten regeren in een omgeving van een vijandig gezinde ambtenarij, de hoofdstedelijke elite en het zakenleven is niet erg aanlokkelijk.

De premier zelf zei in hetzelfde televisie-interview al vier namen van mogelijke opvolgers in zijn hoofd te hebben, mocht de commissie van wijze mannen zoiets raadzaam achten. Dit duidt op een scenario waarbij de premier zich terugtrekt, de touwtjes van de partij stevig in handen houdt en een trouwe partijganger naar voren schuift om een voorlopig kabinet te vormen. Een hem welgezind kabinet past niet alleen bij de verkiezingsuitslag maar zou de gewezen telecom-tycoon ook kunnen dienen als verzekeringspolis voor het geval justitie nog actie tegen de familie-deal zou overwegen.

De oppositie wees vanochtend het idee van een commissie van wijze mannen meteen van de hand. De zogenaamde Volksalliantie voor Democratie houdt vast aan de eis dat Thaksin moet opstappen. Ze verlangen dat de gezaghebbende koning Bhumibol hem de laan uitstuurt, waarmee meteen van hogerhand de verkiezing van zondag wordt genegeerd en de boycot ervan wordt beloond. Thaksin heeft vandaag een onderhoud met de koning, maar volgens een regeringswoordvoerder is dit slechts 'een routineuze ontmoeting'.

Voor aanstaande vrijdag heeft de aanvoerder van de wekelijkse betogingen, de gewezen talkshow-gastheer Sonthi Limthongkul, weer een massademonstratie bij het regeringsgebouw aangekondigd. De demonstranten zullen wederom in groten getale verschijnen, uitgedost in geel - de kleur van het Thaise koningshuis. Want de oppositie houdt consequent vast aan haar streven om de bijna 80-jarige koning aan haar kant te krijgen. Niet de meerderheid maar de monarch moet in haar ogen de democratie redden.

    • Ben Knapen