Nu Polen, straks Roemenen

Als de grenzen voor Oost-Europeanen opengaan, zal de werkgelegenheid groeien.

'Eigen werklozen eerst' klinkt aardig maar lukt nooit.

'Als een jongere wordt opgeleid tot vrachtwagenchauffeur kan hij beter iets anders kiezen', zegt hoogleraar arbeidsmarktmigratie Piet Emmer. Volgens hem worden Nederlanders op de arbeidsmarkt ongetwijfeld verdrongen als per 1 januari 2007 de grenzen opengaan voor Oost-Europese werknemers.

Hoeveel Nederlandse werknemers zullen worden verdrongen, is volgens Emmer niet te zeggen. Morgen is er in de Tweede Kamer een hoorzitting met vakbonden en werkgevers over de komst van de Oost-Europeanen, voornamelijk Polen.

Momenteel laat Nederland hen alleen toe in sectoren waar een tekort is aan arbeidskrachten. Zo werden vorig jaar bijna 30.000 vergunningen afgegeven aan Oost-Europeanen. Als Nederland de deur per 1 januari helemaal openzet, zouden er daar jaarlijks 33.000 bijkomen.

SP-leider Jan Marijnissen vreest dat tienduizenden vmbo-leerlingen die worden opgeleid voor banen in het wegvervoer, de bouw en de industrie dan geen toekomst meer hebben. Hoogleraar Emmer: 'De groep is kleiner. Jonge Nederlanders moeten ervoor zorgen dat ze kwaliteit leveren waar Polen niet aan kunnen tippen. Als dat geen soelaas biedt, moeten ze zich op andere sectoren richten. Als hier tienduizenden Oost-Europeanen aan de slag gaan, ontstaat er een economische dynamiek die alleen maar meer werkgelegenheid schept. Er ontstaan bijvoorbeeld vacatures in de administratie en het management. Die kunnen door Nederlanders worden vervuld', aldus Emmer.

Direct na de toetreding van de nieuwe EU-landen in mei 2004 openden slechts drie van de vijftien 'oude' EU-landen de grenzen: Groot-Brittannië, Ierland en Zweden. Van Nederlands buren zal Duitsland de beperkingen voorlopig handhaven, al verstrekt het jaarlijks wel 500.000 werkvergunningen aan Oost-Europeanen. België stelt de beslissing uit.

Staatssecretaris Henk van Hoof (Sociale Zaken, VVD) wil tot 1 januari 'flankerende maatregelen' voorbereiden die oneerlijke concurrentie tegen moeten gaan. CDA, PvdA en SP zijn daar sceptisch over en vrezen dat Nederlandse werkzoekenden helemaal niet meer aan de bak komen.

Emmer: 'Eigen uitkeringstrekkers eerst, dat klinkt natuurlijk leuk, maar het lukt nauwelijks om de harde kern van deze groep aan het werk te krijgen. Je kunt ze wel met een stok de arbeidsmarkt op slaan, maar als werkgever ben je niet blij met een ongemotiveerde Nederlander. Zeker niet als je weet dat er ook duizenden hardwerkende Polen klaarstaan.'

En na de Polen kloppen er nieuwe arbeidsmigranten aan de deur. Waarschijnlijk komen Roemenië en Bulgarije op 1 januari 2007 bij de EU. Ook voor arbeidsmigranten uit die landen zullen de grenzen niet meteen opengaan. 'Gezien de problemen die we met de integratie van niet-westerse arbeidsmigranten hebben, denk ik dat we vooral blij moeten zijn met de Oost-Europeanen. Bovendien is hun aanwezigheid van korte duur. Zodra het in eigen land beter gaat, keren ze terug', aldus Emmer.

    • Wilmer Heck