Jury gunt Moussaoui martelaarschap

Een jury bepaalde gisteren dat de '20ste kaper' de doodstraf mag krijgen voor zijn rol in de aanslagen van 11 september.Over zijn werkelijke aandeel blijft echter nog veel onduidelijk.

'Laat hem zien dat we niet de van haat vervulde, wraakzuchtige Amerikanen zijn die Zacarias Moussaoui denkt dat jullie zijn.' Met dit pleidooi richtten Moussaoui's advocaten zich vorige week tot de jury.

Het mocht niet baten. De twaalf juryleden bepaalden gisteren unaniem dat de zogenoemde '20ste kaper van 11 september' de doodstraf kan krijgen. De aanklagers stellen hem medeverantwoordelijk aan de dood van ten minste één van de 2.972 slachtoffers die bij aanslagen op die dag vielen.

De rechtszaak heeft vooralsnog weinig duidelijkheid verschaft over Moussaoui's werkelijke betrokkenheid. Dit is allereerst het gevolg van het gedrag van de beklaagde zelf. Vorige week verklaarde Moussaoui dat hij op 11 september 2001 een vijfde vliegtuig had moeten kapen. Daarmee had hij 'in opdracht van Osama bin Laden' het Witte Huis moeten binnenvliegen. Bovendien kende hij '17 van de 19 kapers'.

Die bekentenis was in grove tegenspraak met zijn eerdere verklaringen. Toen beweerde hij een tweede, latere golf van aanslagen te hebben voorbereid en ontkende hij directe betrokkenheid bij '9/11'. Door zichzelf zo de dodencel in te praten, pleegde hij de facto zelfmoord, stelden analisten.

Zelf zei Moussaoui niet veel over het motief om zichzelf zo te beschuldigen. Pas de volgende procesdag zou blijken dat Moussaoui de aanklagers eerder had aangeboden voor hen - en tegen zichzelf - te getuigen. Hij had dit willen doen in ruil voor 'betere detentie-omstandigheden in de dodencel', aldus de aanklagers.

De verdediging probeerde de getuigenis van haar eigen cliënt vervolgens te ridiculiseren en te ontkrachten. De advocaten citeerden onder meer uit de schriftelijke getuigenissen van Khalid Sheikh Mohammed, het zelf-verklaarde brein achter 9/11. Die omschreef Moussaoui's rol als de pleger van een tweede, latere golf aanslagen.

Op basis van al deze tegenstrijdigheden zetten zijn advocaten Moussaoui weg als een een 'gek' 'die zichzelf een rol wilde toeschrijven in de geschiedenis'.

Net als de beklaagde deden ook de aanklagers niet veel om diens exacte rol op te helderen. Zij trachtten bovenal te bewijzen dat een bekentenis de autoriteiten tijdig op het spoor had kunnen brengen van de 19 kapers. De aanklagers stelden in hun slotpleidooi dat 'of hij nu deel uitmaakte van de eerste golf, de tweede golf of een twintigste golf, hij had hetzelfde bewijs in zijn hoofd zitten'.

Onontkoombaar in die strategie was dat de federale recherche FBI en inlichtingendienst CIA in een kwetsbare rol werden gedrukt. Verscheidene FBI-agenten getuigden dat zij, Amerika's top-speurders, best het grootse moordcomplot hadden kunnen verijdelen - als Moussaoui maar had gepraat. Verrassend genoeg keerden somgetuigen à charge zich tegen hun eigen werkgevers (de FBI, de CIA en het luchtvaartagentschap FAA). Die werden verweten niet op tips te hebben gereageerd.

De verdediging haakte hier slim op in. Zij stelde dat de staat in dit proces heel wat anders beweert dan enkele jaren geleden voor de '9/11 Commission'. Het rapport van die commissie is omstreden, mede omdat het Witte Huis erin ontkent dat 9/11 voorkomen had kunnen worden. Die regeringsexcuses werden door de verdediging nu echter met graagte geciteerd.

De jury had vervolgens 'de niet benijdenswaardige taak [] om een ware bekentenis en ijdele bluf van elkaar te onderscheiden', aldus de Washington Post vrijdag in een hoofdartikel. Een lezeres stelde in dezelfde krant dat de doodstraf Moussaoui zou 'belonen met het martelaarschap dat hij wenst'. Zij riep de jury op Moussaoui tot levenslang te veroordelen, voor hem 'een veel hogere straf dan de dood'. Nabestaanden van de slachtoffers van 9/11 - die gisteravond direct op tv verschenen - dachten daar anders over. 'Dit is precies waarop ik hoopte', aldus de vrouw van een omgekomen brandweerman tegenover CNN.

    • Merijn de Waal