De wereld is van ons

De film 'La haine' wordt beheersd door haat voor alles en iedereen.

De filmcrew leefde weken in de buitenwijken om gevoel te krijgen voor het verhaal.

Scène uit ‘Lilja 4-ever’, met Oksana Akinshina (rechts) als Lilja Photo de l'actrice Oksana Akinshina (D) prise sur le tournage du film "Lily 4-Ever" du réalisateur suédois Lukas Moodysson. Le film sort le 16 avril 2003 sur les écrans français. AFP

24 uur uit het leven van drie heetgebakerde jongeren in een Franse buitenwijk: La haine (De haat) is even intens als tien jaar geleden.

Niemand kan zo opgefokt kijken als de Franse acteur Vincent Cassel. Robert De Niro komt in de buurt met Taxi Driver, maar Cassel spant de kroon. Zijn spieren trekken zich strak als een granaat, zijn ogen zijn ijskoud. In de ijzersterke film La haine (1995), nu te koop op dvd, speelt hij een heetgebakerde jongen in een Franse buitenwijk die alles en iedereen haat. Hij is tegen 'het systeem', waar iedereen deel van uitmaakt, behalve hij en zijn maten Hubert en Saïd.

'Uitschot' noemde de Franse minister van Binnenlandse Zaken Sarkozy sommige jongeren uit de voorsteden, die hij het liefst met een hogedrukspuit zou willen schoonvegen. De rellen die eind oktober 2005 in de buitenwijken van Parijs en andere Franse steden uitbraken, vielen samen met het tienjarige jubileum van de film La haine. Hierin zien we 24 uur uit het leven van zulk 'rapaille'. Ook de politie komt er weinig rooskleurig vanaf: racisme en buitensporig geweld zijn in de film schering en inslag.

Het startschot van La haine is de ernstige verwonding van een jongen tijdens een politieverhoor, waarna een jongerenopstand uitbreekt. De film zoomt in op Vinz (Vincent Cassel) die niet weet wat hij aanmoet met zijn woede en de dag schreeuwend doorbrengt. Er wordt heel wat afgekafferd in La haine. Zodra er twee mensen met elkaar beginnen te praten, ontspoort de boel.

Een lichtgeraakte bokser vertelt een mop die het hele probleem in de banlieu samenvat: een man valt van een gebouw van 50 hoog en zegt bij elke verdieping waar hij langs scheert: 'Tot nu toe gaat alles goed, tot nu toe gaat alles goed.' De moraal van de film is duidelijk: we willen of kunnen niet zien wat zich afspeelt buiten ons gezichtsveld, zelfs niet als de samenleving op een ramp afstevent.

In een wrang-komische scène wordt nog eens duidelijk gemaakt hoe ver de twee werelden van elkaar af kunnen liggen. Een televisieploeg stopt bij een haveloze speelplaats en roept van veraf naar een groepje jongeren: 'Waren jullie bij de rellen?' De journalisten durven hun auto niet te verlaten, alsof ze in een safaripark zijn. Ze worden zonder pardon uitgescholden. Een stillere daad van protest pleegt Saïd. Hij verandert een reclamebord met de tekst: 'De wereld is van u' in 'De wereld is van ons'.

Op de dvd is een documentaire toegevoegd over de ontstaansgeschiedenis en de reacties op de film. De toen 27-jarige Mathieu Kassovitz schreef het script uit woede over de dood van de jonge Makomé, die in 1994 door toedoen van de politie is gestorven. Kassovitz wilde de jeugd een stem geven, want 'Franse regisseurs praten niet over de Franse maatschappij'. De filmcrew leefde een aantal weken in de buitenwijk waar ze filmden (ze waren slechts in één gemeente welkom) om een zo realistisch mogelijk beeld te krijgen. Het contrast met de ontvangst van de film kon niet groter zijn: in smoking op de rode lopers van Cannes, een nepwereld waar niemand van de jonge honden zich thuis voelde. De uitreiking van de Césars, de Franse Oscars, werd zelfs door cast en crew geboycot, want die show is volgens hen één grote leugen. Na de vertoning in Cannes, waar Kassovitz de regieprijs kreeg, keerde het politiekordon bij de rode loper hen de rug toe, uit protest tegen de vermeende anti-autoritaire boodschap van de film. Maar Kassovitz spaart juist niemand, en laat open wie er schuldig is aan de naderende ramp. De mensen die hun hoofd afwenden of de man die zelf van 50 hoog is gesprongen?

*****