Aftocht DeLay verheugt partij

Tot opluchting van de Republikeinse partij heeft oud-leider Tom DeLay vannacht de politiek verlaten. Hij is verwikkeld in drie rechtszaken, onder meer wegens corruptie.

Tom DeLay Foto Reuters Rep. Tom DeLay (R-TX) attends the House Republican Conference at the Hyatt Regency Chesapeake Bay in Cambridge, Maryland, in this February 10, 2006 file photo. Delay, the embattled former Majority Leader in the House of Representatives, will drop out of his congressional reelection race and leave Congress, U.S. media reported on April 3, 2006. Delay told Time magazine he was to announce on Tuesday that he was not running for reelection. "I'm very much at peace with it," he said. REUTERS/Larry Downing/Files REUTERS

Vorige maand bevocht Tom DeLay nog met succes de Republikeinse nominatie voor zijn kiesdistrict in Texas. En eind vorig jaar kwam vice-president Dick Cheney speciaal voor de oud-leider van de Republikeinen naar Texas om te helpen bij de inzameling van geld voor zijn campagne.

Tom DeLay (58) had toen zijn aanspraak op de leiding van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden al laten varen. Maar hij was nog altijd bezig zijn zetel in het Huis veilig te stellen - om daarna, zei hij, terug te keren naar de top. Dat was de stijl van deze hoekige conservatief: vechten tot je erbij neervalt.

Na vannacht is dat voorbij. DeLay, symbool van de 'cultuur van corruptie' die volgens de Democraten vaardig is geworden over de Republikeinen, liet in het weekblad Time weten dat hij vertrekt uit de politiek. Hij zal niet meer meedoen aan de verkiezingen later dit jaar. De man die eind jaren negentig de afzettingsprocedure tegen toenmalig president Bill Clinton leidde, is verwikkeld in drie rechtszaken.

De belangrijkste is die van de Republikeinse lobbyist Jack Abramoff. Die bekende eerder dit jaar betrokkenheid bij fraude en corruptie. In ruil voor strafvermindering beloofde Abramoff een boekje open te doen over zijn relaties met politici. Daarvan is in het openbaar sindsdien niets vernomen, DeLay is formeel geen verdachte.

Maar er zijn veel tekenen dat justitie een strafzaak tegen de oud-leider van de Republikeinen voorbereidt. Niet alleen noemde DeLay, die intensief zaken deed met Abramoff, de lobbyist ooit zijn beste vriend. Inmiddels hebben twee oud-medewerkers van DeLay, onder wie eind vorige week zijn ex-stafchef, een plea deal met justitie gesloten: ook zij zullen verklaringen over corrumperende contacten tussen lobbyisten en politici afleggen in ruil voor een lagere straf.

Voor de Republikeinen werd het een steeds ongemakkelijker vooruitzicht dat DeLay een rol zou spelen in de Congresverkiezingen, in november. Volgens peilingen is er een kans dat de Republikeinen zowel in het Huis als de Senaat hun meerderheid verliezen; het is in beide lichamen een zaak van een paar zetels. De druk op DeLay werd de laatste weken opgevoerd. 'Ik ben een realist. Ik loop al langer mee. Ik kan politieke situaties taxeren', zegt hij in Time.

Ironisch genoeg is er een goede kans dat de Republikeinen de meerderheid behouden door een feitencomplex dat de inzet is van twee andere rechtszaken waarin DeLay is verwikkeld. Het draait om de herindeling van kiesdistricten die de Republikeinen als meerderheidspartij de laatste jaren hebben afgedwongen. Volgens Democraten zijn de districten nu zo vormgegeven dat de Republikeinen hun meerderheid bijna niet kunnen verliezen: terwijl Democraten in de peilingen zo'n twintig procent voor staan, zouden ze op dit moment ternauwernood een meerderheid halen.

Aan de basis van de herindeling staat DeLays donatie van 200.000 dollar aan vijf Republikeinse kandidaten in Texas. Met dit geld wisten de kandidaten hun campagnes winnend af te sluiten, zodat Republikeinen voor het eerst in 130 jaar een meerderheid in Texas kregen. Hierna besloten ze tot de omstreden herindeling.

Deze wordt op twee fronten bestreden. Volgens een aanklager in Texas ondernam DeLay een witwasoperatie toen hij de 200.000 dollar campagnegeld doorsluisde naar zijn partijgenoten. In Texas mogen politici niet rechtstreeks geld van bedrijven aannemen. DeLay gaf het geld, afkomstig van Texaanse bedrijven, via een stichting in Washington. De strafzaak loopt sinds begin dit jaar, de uitspraak wordt de komende maanden verwacht.

Inmiddels buigt ook het Hooggerechtshof zich over de herindeling. Texaanse benadeelden hielden het Hof vorige maand voor dat de herindeling ongedaan moet worden gemaakt omdat de districten om politieke motieven zijn veranderd, terwijl een herindeling normaal alleen gebeurt bij demografische verschuivingen. Als het Hof de herindeling later dit jaar ongedaan maakt, is dat een enorme tegenvaller voor de Republikeinen. Maar houdt het Hof de herindeling intact - en veel deskundigen verwachten dat - dan heeft Tom DeLay, ondanks zijn smadelijke afgang, vermoedelijk een blijvend stempel op de Amerikaanse politiek gedrukt.