Premier Villepin is de verliezer

President Chirac heeft de omstreden Franse wet over arbeidscontracten van kracht verklaard en tegelijk tegemoetkomingen aan de studenten toegezegd. Maar het conflict is daarmee nog niet voorbij.

Studenten in Marseille kijken naar de tv-uitzending waarin president Chirac de omstreden arbeidswet van kracht verklaart. Foto Reuters French students look at French President Jacques Chirac on a large screen speaking to the nation about a controversial law on a new youth contract for first-time job seekers called CPE, or First Labour Contract, in the hall of Saint- Charles university in Marseille March 31, 2006. REUTERS/Jean-Paul Pelissier REUTERS

Niemand heeft nog de indruk te hebben gewonnen in het aanhoudende Franse sociale conflict over het nieuwe arbeidscontract CPE. Morgen wordt er opnieuw gedemonstreerd en gestaakt. Maar sinds dit weekeinde is er wel een duidelijke verliezer: premier Dominique de Villepin.

Het CPE zoals hij het wilde, is in feite dood. Gisteren werd de wet weliswaar officieel van kracht, na publicatie in het staatsblad. In principe kunnen werkgevers daarmee vanaf vandaag jongeren aannemen die zij gedurende twee jaar zonder motief kunnen ontslaan.

Maar het is niet de bedoeling dat er ook maar één CPE in zijn oorspronkelijke vorm, vintage Villepin, wordt getekend. President Chirac zinspeelde daar vrijdagavond al op in zijn televisietoespraak. Vanmorgen werd het officieel door een oproep van minister van Sociale Cohesie Jean-Louis Borloo aan de werkgevers om geen gebruik te maken van de wet, omdat deze binnen enkele weken veranderd wordt.

In de loop van het weekeinde bleek dat Villepin door de ingreep van Chirac niet alleen verzwakt is maar in feite vrijwel uitgeschakeld. In zijn rechtstreekse tv-toespraak vertelde de president al dat er meteen een nieuwe wet wordt voorbereid, om tegemoet te komen aan het protest van de honderdduizenden demonstranten van de afgelopen weken. De aanpassingen, beloofde Chirac, betreffen hun voornaamste bezwaren: de proeftijd gaat terug van twee naar een jaar, en ontslag kan straks niet meer zonder motivering van de werkgever.

Vooral die tweede aanpassing was al een tegenslag voor Villepin. Eerder had hij gezegd dat het CPE hiermee 'zijn betekenis en dus zijn effectiviteit' zou verliezen. Maar een echte verrassing was het niet. Ook Villepin had zich in de loop van vorige week al bereid getoond hierover in elk geval in gesprek te treden met de vakbonden - alleen wezen zij dat af.

Nu bleek de beker voor Villepin met deze concessie nog niet leeg. Dit weekeinde raakte hij helemaal buiten spel. Overleg tussen de premier en de top van regeringspartij UMP leverde zaterdagmorgen op dat de nieuwe wet niet door de regering wordt gemaakt, maar door parlementariërs van de UMP. Volgens fractievoorzitter Bernard Accoyer van de UMP in de Assemblée Nationale is het makkelijker een nieuwe wet door het parlement te laten opstellen, 'omdat er geen ministerraad nodig is en omdat de parlementariërs gewend zijn met de sociale partners te overleggen.' De UMP heeft de absolute meerderheid in het parlement.

Extra pijnlijk voor Villepin is dat daardoor ook de rollen binnen de regering zijn omgedraaid. De nummer twee van de regering, zijn rivaal Nicolas Sarkozy, heeft nu de facto de verantwoordelijkheid van hem overgenomen voor het oplossen van de grootste sociale crisis sinds tien jaar. Want Sarkozy is, behalve minister van Staat en minister van Binnenlandse Zaken, ook voorzitter van de UMP.

Dit weekeinde hebben alle vakbondsleiders en de belangrijkste studentenleiders Sarkozy aan de lijn gehad. De premier belegde intussen voor vanmorgen een ministerraad over de aanpak van de werkloosheid in de komende maanden.

Voor Sarkozy betekent dit dat hij vanaf nu in de frontlinie van het protest staat. Een deel van de protestbeweging radicaliseert. De landelijke coördinatoren van de studentenblokkades op ongeveer zestig universiteiten roepen op tot een algemene staking vanaf morgen. De oppositie verenigt zich nu niet meer tegen Villepin, maar tegen hem. De bonden houden vast aan hun eis dat het huidige CPE officieel wordt ingetrokken - dat is hun inzet voor de acties van morgen.

Maar zijn nieuwe rol biedt Sarkozy ook kansen om zich een reputatie aan te meten als gematigde verzoener annex hervormer. De afgelopen dagen onderstreepte hij dat hervormingen alleen kunnen slagen met steun van de sociale partners. Daarmee heeft hij in elk geval bereikt, dat de bonden, met hem, anders dan met Villepin, wel meteen willen onderhandelen. Sarkozy mag zelfs hopen op de dubbele winst. Als hij de crisis bezweert, heeft hij president Chirac, beschermheer van zijn rivaal Villepin, aan zich verplicht.