Omstreden altsaxofonist

Zijn toon. Als jazzliefhebbers het niet eens waren over de Amerikaanse altsaxofonist Jackie McLean, die vrijdag op 73-jarige leeftijd in zijn huis in Hartford overleed, dan ging het altijd over zijn toon.

De fans van Jackie McLean roemden zijn rauwe en 'bluesy' geluid, anderen noemden die 'schril' of 'vals'. Net als later de toon van Ornette Coleman, die in 1967 door McLean werd uitgenodigd voor de lp Old and new Gospel.

Die plaat is momenteel niet leverbaar, maar vele andere wel op de labels Prestige (jaren '50), Blue Note ('60) en SteepleChase ('70). En zeker Dig, de roemruchte Miles Davis-lp waarop McLean als 19-jarige debuteerde in het ook verder illustere gezelschap van tenorist Sonny Rollins en drummer Art Blakey.

Dat droomdebuut bracht hem ook onder de aandacht van bassist/componist Charles Mingus. McLean was, net als de meeste saxofonisten van zijn generatie een discipel van de geniale Charlie Parker.

In 1955, het sterfjaar van Parker, maakte McLean zijn eerste eigen plaat, met daarop een bewerking van diens beroemde blues Parker's Mood.

Zijn andere ervaringen met Charlie Parker, in het heroïne-circuit van de vroege bebop, benutte hij in 1959-'60 voor zijn rol in het 'Off Broadway'--toneelstuk The Connection en voor de lezingen over drugsverslaving die hij later gaf.

McLeans pedagogische kwaliteiten traden nog sterker aan het licht toen hij in 1968 na het eindigen van zijn Blue Note-contract docent werd op de Universiteit van Hartford, Connecticut. Zijn leergangen in Afro-Amerikaanse geschiedenis, muziek en cultuur sloegen zo goed aan dat ze uitgroeiden tot iets blijvends: The Jackie McLean Institute of Jazz.

De als zoon van een gitarist in Harlem geboren Jackie McLean groeide op met de groten van de jazz, maar vertoefde even graag onder studenten. In 2001 ontving hij van de National Endowment for the Arts voor zijn verdiensten een American Jazz Masters fellowship.

Tot zijn leerlingen behoorde ook stiefzoon René, met wie hij in de zomer van '93 speelde op het North Sea Festival in Den Haag. Het optreden kreeg een goed onthaal tot ook René een altsax pakte. Eén 'krolse' saxofoon vond het publiek genoeg.

    • Frans van Leeuwen