Niemand mag spoorloos zijn

De trend: wie deed wat, waar en wanneer? Straks is het met één druk op de knop na te gaan

2006 Catchken op de weg

Het korps landelijke politiediensten (KLPD) kondigde aan snelwegpatrouilles uit te rusten met apparatuur om automatisch kentekens te scannen, te herkennen en op te zoeken in een database. Catchken heet het systeem. Het idee is dat hiermee beter kan worden gezocht naar gestolen of onverzekerde auto's. Ook auto's waarmee getankt is zonder te betalen kunnen zo worden opgespoord.

Er zijn al meer plaatsen waar kentekens stelselmatig worden gescand, zoals bij de trajectcontrole op de A2 tussen Utrecht en Amsterdam. Wat niet in het bericht van het KLPD staat is dat al die kentekens met tijd en plaats van waarneming straks in een grote database terechtkomen. Dat is namelijk heel handig als de politie nog eens wil nagaan waar een crimineel of terrorist zich op een bepaald moment bevond.

2009 Eindelijk OV-chipkaart

Na twintig jaar plannen en discussies en enkele moeizame praktijkproeven, is dan eindelijk de OV-chipkaart ingevoerd. Bus- en treinabonnementen zijn afgeschaft, gewone kaartjes zijn onevenredig duur. Alleen buitenlandse toeristen betalen het volle pond.

De OV-chipkaart maakt het mogelijk om elke rit van elke individuele reiziger in detail vast te leggen. Hoewel het College bescherming persoonsgegevens had verboden de gegevens langer dan zes maanden te bewaren, gebeurde dit toch. Achteraf gezien kwam dat goed uit, want hierdoor konden de daders van de bomaanslag op het treinstation Schiphol snel worden ingerekend.

Naar aanleiding van deze Nederlandse ervaring vaardigt de Europese Unie een richtlijn uit die de lidstaten ertoe verplicht om de verplaatsingsgegevens van individuen ten minste tien jaar te bewaren, ongeacht de vervoerswijze.

2014 Mobieltje is verplicht

De verplichte fiets-chip is ingevoerd. Op alle kruispunten leest een detector de chip uit, zodat een fietsendief nooit ver kan komen.

De impasse over het koppelen van de locatiegegevens van mobiele telefoons aan de database met verplaatsingsgegevens van individuen is opgelost. Alle gegevens gaan nu in één groot bestand, waarmee vrijwel alle burgers van minuut tot minuut live kunnen worden gevolgd door politie en inlichtingendiensten: het burgervolgsysteem.

Bij een preventieve fouilleringsactie in Rotterdam worden twee voetgangers aangehouden die geen mobiele telefoon bij zich hebben. Volgens een nieuwe wet worden zij gearresteerd wegens het 'zich spoorloos ophouden in de openbare ruimte'. Omdat ze niets kwaads in de zin blijken te hebben, worden ze na vijf dagen vrijgelaten - geheel conform de wettelijke regels.

Dick van Eijk

Redacteur van NRC Handelsblad