Het Beeld

Mijn bijna antieke Algemene Winkler Prins Encyclopedie uit 1959 meldt over de Franse schilder en decorateur Francis Picabia (1878-1953) onder meer: 'Van Sp. afkomst, zeer wispelturig figuur, vooral ook wat politiek betreft. (...) Als artiest minder belangrijk dan als agitator.'

Picabia is ook de titel van het nieuwe wekelijkse 'kunst- en beeldcultuurmagazine' van de VPRO, opvolger van het wegens teleurstellende kijkcijfers opgeheven R.A.M en het nog slechter bekeken pauzenummer De besprekers. Het nieuwe programma, laat op de zondagavond, vindt bij monde van presentatrice Lisa Boersen 'alles interessant dat met passie, talent en energie gemaakt is' en 'bericht enthousiast uit de wereld van de creativiteit'.

De keuze voor Picabia als naamgever wordt niet gemotiveerd, maar doet het ergste vrezen, zeker in combinatie met het Spaanstalige motto in de leader: 'La esperanza & extravagancia de la cultura contemporanea'. Het betekent weinig of niets, behalve een geloofsbelijdenis in wispelturige kitsch-agitatie en, hoe kan het ook anders, in de mix van 'hoge en lage cultuur'.

Een enkel keer maakt een televisieprogramma die mantra waar (The Culture Show van de BBC), maar meestal betekent het dat er aan Shakespeare en Bach geen aandacht meer mag worden besteed, omdat lage cultuur hogere kijkcijfers scoort.

Er zijn nog maar weinig programma's van de Nederlandse publieke omroep die hoge cultuur verslaan: de plichtmatige vergaarbak Arena (NPS), een enkele aflevering van Close-up (AVRO) en Het uur van de wolf (NPS/VPRO), maar ook beide laatste cultuurrubrieken verraden een toenemende sterke voorkeur voor popmuziek, Hollywoodfilm en mode.

De onderwerpen van de eerste aflevering van Picabia waren de Nederlandse kunstenares Amie Dicke, de Engelse modeontwerpster Vivienne Westwood, de Belgische schrijver Christophe Vekeman en de Amerikaanse noise-band Liars. Vooral het zorgvuldige, over een lange periode samengestelde allereerste item van Gijsbert Kamer zet de toon. Dicke knipt foto's uit modebladen en versnijdt die tot kunstzinnige commentaren op de exploitatie van vrouwenlichamen. In de modewereld vindt men dat interessant en ze had al een expositie in New York. Modefotograaf Mario Sorrenti vroeg Dicke om zelf topless te poseren ('Druk je borsten tegen dat gewei!'), zodat ze haar eigen lijf kon verknippen. De critica die zelf een ster wordt in het blad dat ze becommentarieerde, enigzins besmuikt constaterend dat de cirkel nu rond is: het idee spreekt me aan en ik begrijp, geloof ik, wat voor soort onderwerpen uit de postmoderne carrousel Picabia gaat brengen. Het riskeert snel zichzelf in de staart te bijten en tot gegaap te leiden.

Voormalig punk-icoon Vivienne Westwood (64), nu activiste tegen het beperken van de Britse burgerrechten (ze maakt T-shirts met de tekst 'I Am Not A Terrorist') zei er iets aardigs over in het tweede item, naar aanleiding van haar overzichtstentoonstelling in Düsseldorf. Ze liet zich niet interviewen, behalve even terloops aan de cappuccino-bar van het museum, door Picabia: 'Jongeren zouden moeten zeggen: 'Ik wil geen mediastudie of een computer programmeren, ik wil alles weten over Napoleon'.' Dan hebben ze niet heel veel meer aan de VPRO.

    • Hans Beerekamp