Ban de saaiheid uit de politiek

De beweging Lux Voor is een sympathiek initiatief, maar zal politiek voor de meeste jongeren niet aantrekkelijker maken, meent Chris Aalberts.

Onlangs presenteerde de nieuwe 'doorbraak-beweging' Lux Voor zich met het pamflet 'verenigd in vooruitgang'. De beweging wil nieuwe ideeën aandragen voor een politiek tweestromenland, en politiek aantrekkelijker maken voor een nieuwe generatie. Lux Voor is een sympathiek initiatief, maar zal politiek voor de meeste jongeren niet aantrekkelijker maken.

Het aantrekkelijker maken van politiek moet beginnen met een analyse waarom politiek veel jonge mensen niet aanspreekt. Mijn promotieonderzoek laat zien dat politiek actieve jongeren heel anders tegen politiek aankijken dan hun inactieve, relatief ongeïnteresseerde leeftijdsgenoten. De initiatiefnemers van Lux Voor komen uit de ambtenarij, politieke partijen en politieke jongerenorganisaties. Dergelijke politiek actieve jongeren kunnen zich slecht inleven in hoe inactieve jongeren politiek ervaren. Lux Voor kan daarom bij voorbaat niet tot een juiste analyse komen waarom politiek jongeren niet aanspreekt.

De initiatiefnemers leggen veel nadruk op coalitievorming en consensus. Zij willen een tweestromenland van progressieve en behoudende partijen, een gekozen minister-president, minder Tweede-Kamerleden en minder adviesorganen. Lux Voor gaat ervan uit dat jongeren op politiek terrein afhaken omdat er iets mis is met politieke structuren. Daar gaat het inactieve jongeren echter niet om.

Inactieve jongeren vinden politiek belangrijk, willen geïnformeerd worden over actuele kwesties, zijn van plan te stemmen bij verkiezingen en willen incidenteel invloed uitoefenen. Zij vinden politiek echter niet alleen belangrijk, maar ook saai: politieke discussies zijn langdradig, vervelend en zinloos, politieke onderwerpen komen op hen over als irrelevant en politiek staat qua presentatie ver van hen af. Inactieve jongeren noemen politiek belangrijk, maar verbinden hier geen gevolgen aan: zij vinden het wel belangrijk dat de burger bij de politiek wordt betrokken, maar ze zullen er zelf niet snel een bijdrage aan leveren. Zij vinden het belangrijk dat er debatten worden aangezwengeld (zoals Lux Voor dat doet), maar zullen er zelf nooit naar toe gaan. Zij vinden debat vaak vrijblijvend en zinloos omdat het geen duidelijke resultaten of veranderingen tot gevolg heeft. Dit geldt zeker voor debatten die niet binnen politieke partijen plaatsvinden en daarmee al snel een algemeen en verkennend karakter hebben.

Inactieve jongeren volgen de politiek via de media en stemmen eens in de zoveel tijd. Alleen bij hoge uitzondering komen zij in actie voor hun politieke doelen. Deze doelen moeten dan wel concreet, persoonlijk relevant en liefst ook urgent zijn. Een algemeen pleidooi voor politieke vernieuwing doet hen niets. Lux Voor is voor inactieve jongeren dus minstens zo oninteressant als traditionele politieke partijen en jongerenorganisaties.

Lux Voor kan alleen aantrekkelijk zijn voor jongeren die voorheen actief waren, maar gedemotiveerd zijn geraakt door de werkwijze van bestaande partijen. Dergelijke jongeren hebben niet alleen interesse in politiek, maar zijn ook bereid dit in hun gedrag te vertalen. Zij werden eerder afgestompt omdat hun partij intern gericht bleek te zijn, inhoudelijke of organisatorische veranderingen tegenhield of gewoon omdat het moeilijk was een functie te bemachtigen. Zij hebben geleerd dat het weinig zin heeft om binnen een partij te proberen je idealen te verwezenlijken.

Hoewel Lux Voor voor deze (toch nog aanzienlijke) groep geïnteresseerde jongeren aantrekkelijk kan zijn, past ook hier bescheidenheid. Resultaten op het gebied van politieke vernieuwing blijven een kwestie van de lange adem.

Jongeren die nu enthousiast zijn worden op langere termijn weer tot traditionele partijen veroordeeld. Om deze jongeren structureel te engageren, zullen die partijen vernieuwd moeten worden. Dat kan alleen van binnenuit. De oprichters van Lux Voor weten - net als hun aanhang - dat dat een moeilijke en demotiverende taak is. Toch zit er niets anders op.

Chris Aalberts doet promotieonderzoek naar politieke betrokkenheid van jongeren.