Baas van Schiphol verdient relatief het meest

Vele directeuren van (semi-) publieke bedrijven verdienen meer dan de premier, wat omstreden is. Maar Essent is nu privaat.

Als het aan GroenLinks ligt, lopen veel bestuurskamers leeg. Kamerlid Kees Vendrik (GroenLinks) stelde in het debat in de Tweede Kamer over het inkomen van Essent-topman Michiel Boersma, twee weken geleden, onomwonden dat het salaris van de premier de enige grens is waar bestuurders uit de publieke sector onder moeten blijven. 'Als zij dat niet genoeg vinden, moeten ze maar opdonderen naar de private sector.'

Het aantal 'publieke' of 'semi-publieke' bestuurders van wie het jaarsalaris uitstijgt boven de 130.000 euro van minister-president Balkenende is groot. Uit een enquête van het ministerie van Binnenlandse Zaken vorig jaar bleek dat in 2004 ruim 260 publieke functies beter betaalden dan de 130.000 euro van de premier. Het werkelijke aantal ligt nog hoger want bijna de helft van de geënquêteerden had niet gereageerd. In de zorgsector verdienen 326 funtionarissen meer dan anderhalve ton, zo had minister Hoogervorst van Volksgezondheid na onderzoek geconstateerd.

Michiel Boersma, sinds drie jaar bestuursvoorzitter van Essent, en zijn collega Ludo van Halderen van branchegenoot Nuon vallen met salarissen van respectievelijk 542.000 en 451.000 euro aan basissalaris ruimschoots boven de 'premiernorm'. Inclusief bonus en pensioenkosten verdiende Boersma vorig jaar 873.000 euro, Van Halderen 842.000.

Maar voordat politici bestuurders hun goedbetaalde baan willen afpakken, moeten ze wel weten welke bedrijven '(semi-)publiek' zijn. Premier Balkenende had er twee weken geleden tegenover de Tweede Kamer veel woorden voor nodig maar eigenlijk was zijn definitie heel eenvoudig. 'Organisaties zijn semi-publiek als zij voor meer dan 50 procent uit publieke middelen worden gefinancierd.' Daaruit is af te leiden dat publieke organisaties volledig door de overheid worden gefinancierd.

Waar valt een energiebedrijf als Essent dan onder? De aandelen van Essent zijn in handen van provincies en gemeenten (onder meer: Gelderland, Noord-Brabant, Overijssel) en zo bezien is het een publiek bedrijf. Maar dát is niet het criterium.

Michiel Boersma, hoofdpersoon in het Kamerdebat maar geen deelnemer, is er duidelijk over: 'Sommige politici denken dat het hun geld is, geld van de belastingbetaler, waarmee mijn inkomen wordt betaald. Maar dat is niet zo. Het geld is van Essent.' Het bedrijf krijgt zijn geld immers binnen door verkoop van gas, elektriciteit en aanverwante diensten, aan bedrijven en particulieren. Met die inkomsten betaalt Essent de salarissen en bonussen van al het personeel en met die inkomsten doet Essent zijn investeringen.

De aandeelhouders van Essent betalen niet mee aan de bedrijfsvoering. Zij verdienen er juist aan in de vorm van dividend.

Toen president-commissaris Harry Pennings van Essent vier jaar geleden op zoek ging naar een nieuwe bestuursvoorzitter, kwam hij bij Shell terecht. Daar viel zijn oog op Michiel Boersma, op dat moment President van Shell Global Solutions. Na zes gesprekken waren ze eruit en tekende Boersma een contract bij Essent. Na een half jaar werd hij bestuursvoorzitter. Bij die onderhandelingen maakten Pennings en Boersma uiteraard afspraken over zijn salaris. Marktconforme afspraken, zoals dat heet. Dat betekent: Boersma zou bij Essent ten minste hetzelfde moeten verdienen als hij bij Shell gewend was. Anders lukt het bedrijven niet ervaren topmanagers aan te trekken uit de vrije markt waarin Essent opereert, voert Pennings steeds ter verdediging aan.

Wat is marktconform? Vergeleken met de bazen van andere geprivatiseerde bedrijven, die ook nog in overheidshanden zijn, is het salaris van Boersma hoog. NS-topman Aad Veenman, ooit afkomstig van Stork, verdiende vorig jaar 570.000 euro, inclusief bonus, ruim drie ton minder dan Boersma. Bestuursvoorzitter Gerlach Cerfontaine van Schiphol zat er met 796.000 euro bijna 80.000 euro onder.

Relatief gezien, verdient Cerfontaine veel meer dan Boersma want Schiphol heeft een jaaromzet van nog geen miljard euro en er werken maar 2.200 mensen. Essent daarentegen, maakt jaarlijks 6,4 miljard euro omzet en heeft bijna 12.000 mensen in dienst.

Vergeleken met de 'echt' private, grote beursgenoteerde bedrijven steekt de honorering van energiebazen als Boersma nog schril af. Zijn voormalige baas bijvoorbeeld, Jeroen van der Veer van Shell, verdiende vorig jaar zo'n 3,8 miljoen euro. Maar Shell is van een andere orde: dat bedrijf verkocht vorig jaar voor 307 miljard euro aan olie en gas. Daar werken wereldwijd 114.000 mensen.

    • Philip de Witt Wijnen