Supergraan geheim Ethiopische atleten

Ethiopische atleten lopen zo veel harder mede dankzij de voedingskwaliteiten van de graansoort teff. Maar ook in Nederland wordt tegenwoordig teff verbouwd.

Het moet gek lopen wil de Ethiopische langeafstandsloper Kenenisa Bekele dit weekend in het Japanse Fukuoka niet voor de zesde opeenvolgende keer wereldkampioen veldlopen worden. In dat geval is er sprake van een unieke prestatie. Maar Bekele is ook een unieke atleet. Mede dankzij de unieke graansoort teff.

Diverse wetenschappelijke onderzoeken hebben aangetoond dat de uitzonderlijke prestaties van Ethiopische atleten voor een belangrijk deel aan de consumptie van teff toegeschreven kan worden. Van het gewas dat er uitziet als een soort gras wordt in Ethiopiër het nationale gerecht enjera gemaakt. Dat is een gegiste pannenkoek die tot het dagelijkse voedsel behoort en meestal gegeten wordt met lekkernijen.

Teff wordt wel de koning van de graansoorten genoemd, omdat het rijk is aan eiwitten, veel mineralen bevat, een unieke hoeveelheid zetmeel levert, over alle benodigde aminozuren beschikt, volop vitamine C biedt en glutenvrij is. Teff is een oergraan dat al meer dan 5.000 jaar in de Hoorn van Afrika wordt geteeld. Het zorgt voor een hoog aanbod van glucose aan het lichaam, waardoor in een laat stadium vermoeidheid optreedt. Bovendien stimuleert de grote hoeveelheid ijzer de vorming van rode bloedcellen, waardoor meer zuurstof beschikbaar is.

Maar sinds vier jaar is teff niet meer een exclusief Ethiopische graansoort, maar wordt het ook geteeld in Nederland. Met dank aan het Asser bedrijf Soil and Crop Improvement (S & C), dat het verbouwen, verwerken en vermarkten van teff in Europa controleert. In Groningen en Drente zijn inmiddels 90 akkerbouwers overgegaan tot de verbouw van teff, waardoor volgens financieel directeur Hans Turkensteen van S & C een begin kon worden gemaakt met de productie van voedingsmiddelen voor mensen met een glutenintolerantie, maar ook voor sporters. Voor die laatste categorie maakt teff bijvoorbeeld het gebruik van voedingssupplementen overbodig; onder voorwaarde dat een sporter overtuigd is van het nut. Want ook Turkensteen weet dat conservatisme verandering van het voedingspatroon veelal in de weg staat.

Maar dat heeft geen negatieve invloed op het enthousiasme waarmee Turkensteen teff aanprijst. 'De goede specificaties spatten er vanaf', zegt de directeur. Belangrijk voor sporters noemt hij dat teff langzaam verteerbare koolhydraten bevat, waardoor de bloedsuikerspiegel langer hoog blijft, langduriger dan na het nuttigen van gangbaar voedsel. Via de dikke darmen worden bovendien stoffen naar de hersenen getransporteerd, waardoor een sporter ook mentaal minder snel vermoeid raakt.

En daarmee zijn volgens Turkensteen nog niet alle voordelen van teff opgesomd. Hij noemt onder andere het lage gehalte aan fytinezuur waardoor mineralen, zoals calcium en ijzer beter in het lichaam worden opgenomen. Of de belangrijke rol van magnesium bij de werking van spieren; bij verbranding is veel vocht nodig en dankzij teff zorgt magnesium voor een langdurige vocht toevoer. Teff zorgt ook veel eiwitten, die belangrijk zijn bij een snel herstel.

Voor de toepassing van teff begeleidt Turkensteens bedrijf bijvoorbeeld de productie van teff-sportrepen door Bernell Foods, een firma die de Groningse bedrijfskundige Rik Kielman vorig jaar met twee compagnons is begonnen. Kielman ziet grote mogelijkheden met teffproducten; hij denkt voor volgend jaar aan de ontwikkeling van een sportdrank.

De werking van teff wordt volgens Kielman in de praktijk aangetoond door de duatleet Martin Veenhuizen, die hij overigens ook sponsort. Veenman gebruikt sinds een jaar teff en beweert dat zijn prestaties er door zijn verbeterd. Veenhuizen zegt daarover op de website www.sporteff.nl het volgende: 'Gezien mijn leeftijd van 36 jaar zou ik minder moet presteren, maar het gaat het alleen maar beter. In het begin werd er lacherig over gedaan, maar steeds meer sporters zijn nieuwsgierig naar teff. Het verschil is ook duidelijk voelbaar. Als ik tijdens het lopen wat eet, voel ik binnen tien minuten resultaat. Waar tegenstanders verzuren, lukt het mij om het goede ritme vast te houden.'

Zakenman Kielman is zozeer overtuigd van de goede werking van teff, dat hij met atletenmanager Jos Hermens is overgekomen, dat hij de afbeelding van olympisch en meervoudige wereldkampioen Bekele de komende vijf jaar op zijn producten mag gebruiken.