Kernindustrie Rusland is gevaar voor milieu

In Europese landen gaan stemmen op kernafval naar Rusland te sturen. Maar de nucleaire industrie is er onveilig.

Twintig jaar na de kernramp in Tsjernobyl vormt de Russische nucleaire industrie nog steeds een gevaar voor mens en milieu. Dat zeggen Russische en westerse onderzoekers, lokale bestuurders en werknemers in de Russische kernindustrie. De beveiliging laat te wensen over, zo zeggen ze, de bevolking wordt in het ongewisse gelaten over schadelijke effecten van radioactieve straling. Ongelukken leiden tot lekkages en lozing van radioactieve stoffen besmet de Russische rivieren tot aan de Noordelijke IJszee.

Rusland wil op grote schaal radioactief afval uit het buitenland importeren, verwerken en opslaan. Begin dit jaar kondigde de Amerikaanse president Bush een Russisch-Amerikaans samenwerkingsverband voor levering, verwerking en opslag van radioactief materiaal aan. De Russische regering heeft, aldus de Moscow Times, juist deze week het Siberische Angarsk aangewezen als locatie voor een internationaal centrum voor bewerking van reactorbrandstof. Ook in veel Europese landen gaan stemmen op om radioactief afval naar Rusland te sturen.

Volgens bioloog Leonid Rytsjvanov van de Polytechnische Universiteit Tomsk zijn er tussen 1959 en 1993 op zijn minst 37 ongelukken gebeurd bij de Siberian Group of Chemical Enterprises, SGCE, een omvangrijk nucleair complex in de gesloten stad Seversk vlakbijTomsk. Rytsjvanov ontdekte de incidenten aan de hand van de jaarringen van bomen, waarin hij concentraties radioactieve elementen aantrof. SGCE is een van 's werelds grootste opslagplaatsen van radioactief materiaal. Het afval zit deels in containers en in open opslagvijvers. Meer dan 40 miljoen kubieke meter vloeibaar afval is de grond in gepompt.

Na een ongeluk in 1993 waarbij 200 vierkante kilometer besmet raakte, stelde ook het Internationale Atoom Energie Agentschap (IAEA) vast dat SGCE 'slecht uitgerust was voor een complex van die omvang'. Allerlei essentiële meetapparatuur, waaronder plutoniumdetectoren, was niet aanwezig. Sindsdien heeft nog een aantal ongelukken en incidenten geleid tot lekkages van radioactieve stoffen. Verschillende keren moesten reactoren worden stilgelegd en in 2003 was er zelfs een noodstop.

In gebieden met Russische nucleaire complexen is een toename geconstateerd van ziektes als leukemie, die zijn gerelateerd aan radioactieve straling.

Maandblad M: De nucleaire vuilnisbelt van Tomsk
    • Antoinette de Jong