Boek over zaak Van Gasteren mag wel

Uitgeverij Mouria kan over tien dagen het boek De dood van een onderduiker op de markt brengen. De cineast Louis van Gasteren heeft een kort geding verloren waarin hij trachtte de publicatie te laten verbieden. Volgens de rechter is de uitgave niet onrechtmatig.

De dood van een onderduiker gaat over het feit dat Van Gasteren in mei 1943 de in zijn woning ondergebrachte joodse onderduiker Walter Oettinger om het leven heeft gebracht. Van Gasteren werd in 1944 wegens doodslag veroordeeld tot een gevangenisstraf van vijf jaar, maar kreeg anderhalf jaar later gratie. De zaak kwam weer in de publiciteit, toen de filmmaker in 1989 in deze krant zei dat hij de onderduiker in overleg met het verzet had geliquideerd, omdat de man 'gewoon een levensbedreiging' voor zijn omgeving vormde. Een jaar later suggereerde Het Parool dat het in werkelijkheid om roofmoord ging. Deze artikelenreeks werd door het Amsterdamse gerechtshof als onrechtmatig bestempeld, waarna Het Parool een schadevergoeding moest betalen.

De journalist Eric Slot, die in De dood van een onderduiker onderzoekt waarom Oettinger werd gedood, heeft zijn manuscript vooraf aan Van Gasteren toegezonden met de vraag om commentaar. In plaats daarvan spande Van Gasteren een kort geding aan. Volgens het vonnis is het boek niet te vergelijken met de veroordeelde krantenartikelen. 'Ik had en heb niet het bewijs dat Van Gasteren een roofmoord heeft gepleegd', schrijft Slot in zijn nawoord.

Wel wordt de filmer er in het boek van beschuldigd dat hij zichzelf een verzetsverleden zou hebben aangemeten 'over de rug van de man die hij zelf heeft doodgeslagen'. Maar het is volgens de rechter niet onrechtmatig de betrokkenheid van het verzet bij de doodslag in twijfel te trekken. Het vonnis wijst erop dat een door Van Gasteren aangevraagd verzetspensioen tot in de hoogste instantie is geweigerd.