VVD'ers kunnen straks kiezen

Minister Verdonk overweegt zich kandidaat te stellen als VVD-lijsttrekker.

De strijd tussen de “harde' vrouw en de “socialere' Rutte kan dan echt beginnen.

Minister Rita Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie) poseert na afloop van een fietstocht door de Haagse duinen met allochtone en autochtone vrouwen. Foto Evelyne Jacq Europa, Nederland, Den Haag, 08-03-2006. Internationale vrouwendag. Minister Verdonk zal een fietstocht maken door de Haagse duinen met tachtig multiculturele vrouwen. Deze fietstocht is de landelijke kick off van het Tilburgse project Fietsvriendinnen waarbij allochtone en autochtone vrouwen elkaar via gezamenlijke fietstochtjes beter leren kennen. Het projectÊ wordt binnenkort ook in andere gemeenten aangeboden. Dit wordt mede mogelijk gemaakt door een financi‘le ondersteuning van het Oranje Fonds die symbolisch een cheque zal overhandigen. Integratie, politiek, hoofddoek, allochtoon, allochtonen. Foto: Evelyne Jacq Minderheden Rita Verdonk Jacq, Evelyne

Het worden spannende dagen voor de VVD. Gaat Rita Verdonk (minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie) voor het lijsttrekkerschap van de VVD of toch niet? Gisteren zei Verdonk dat ze haar kandidatuur overweegt. Pas in het weekeinde zal ze definitief een besluit nemen. Maar voor naaste medewerkers is het al lang duidelijk: Verdonk is, in de drie jaar dat ze minister is, verslingerd geraakt aan politiek. Ze ziet voor zichzelf een toekomst in Den Haag weggelegd, zeggen betrokkenen.

Drie weken geleden, toen fractievoorzitter Jozias van Aartsen zich na het verlies van de VVD bij de gemeenteraadsverkiezingen terugtrok, zei Verdonk nog stellig geen ambities te hebben om de partij te gaan leiden op weg naar de Kamerverkiezingen van mei 2007. Maar, zei ze gistermorgen: “Er is druk op me uitgeoefend vanuit de partij om het toch te doen.“

Kamervoorzitter Frans Weisglas (VVD) toonde zich direct zeer verheugd dat Verdonk nu toch overweegt zich verkiesbaar te stellen. Als ze het doet, zal hij “met volle overtuiging“ op haar stemmen. De andere serieuze kandidaat voor het lijsttrekkerschap, staatssecretaris Mark Rutte (Onderwijs), is volgens Weisglas “toch te veel het broertje van Wouter Bos“. Volgens Weisglas, die achter de schermen voor Verdonks kandidatuur lobbyde, past haar duidelijke manier van politiek bedrijven beter bij de VVD.

Daarmee legt Weisglas de basis voor de door vele liberalen gevreesde richtingenstrijd binnen de partij die met de eventuele kandidatuur van Verdonk zal losbarsten. De kandidatuur van Tweede-Kamerlid Jelleke Veenendaal wordt niet echt serieus genomen en vooral gezien als een poging van Veenendaal om voor zichzelf een plek op de kandidatenlijst voor 2007 veilig te stellen. Fractiegenoot Frans Weekers zou een strijd tussen alleen Rutte en Veenendaal, “een aanfluiting“ vinden. “Dat zou een wedstrijd worden tussen iemand op eredivisieniveau en iemand uit de derde klasse onderbond.“

Mark Rutte heeft - hoewel hij dat zelf altijd ontkent - een uitgesproken sociaal-liberaal profiel. Kiezers zien hem eerder een coalitie met de PvdA sluiten dan weer met het CDA verder te willen. Zijn kandidatuur wordt gesteund door het partijbestuur van de VVD. Verdonk, vanuit haar studentenjaren bekend met radicale politiek uit de pacifistische PSP-kringen, wordt meer geassocieerd met de traditionele rechtsere VVD van zero tolerance, veiligheid en hard sociaal beleid.

Verdonk zelf wilde gisteren nog niet ingaan op de inhoudelijke verschillen tussen haar en Rutte. Wel zei ze dat mensen kunnen verwachten wat ze nu ook al van haar als minister krijgen: “Duidelijkheid, daadkracht en afspraak is afspraak.“

Verdonk heeft een rechtser profiel, ook door de manier waarop ze haar portefeuille als minister van Vreemdelingenbeleid invult. Ze stuurt asielzoekers terug naar landen waarvan sommigen vinden dat die niet veilig zijn, ze houdt vast aan de uitzetting van het Kosovaarse meisje Taïda Pasic. Ze weigert voetballer Salomon Kalou versneld een Nederlands paspoort te geven zodat hij in het Nederlandse elftal kan spelen. Zelf zegt Verdonk dat ze nu eenmaal gehaald is om de wet uit te voeren.

Geregeld krijgt ze felle kritiek van de linkse oppositie over haar beleid. Maar ook de Raad van State (over de terugkeerregeling voor Antilliaanse jongeren en de voorgenomen Wet inburgering), asieladvocaten en allochtonen-organisaties botsen vaak met deze minister.

Haar optreden bezorgde haar bij “links' de reputatie van een hardvochtige en kille vrouw, maar de VVD-achterban kan er geen genoeg van krijgen. Op partijbijeenkomsten die Verdonk bezocht tijdens de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen werd meerdere malen geroepen om haar leiderschap. Verdonk doet er de laatste tijd alles aan een wat vriendelijker imago op te bouwen. Zo ging ze koken met allochtone vrouwen en riep ze de media op ook de positieve verhalen over allochtonen te melden.

Uit een NIPO-enquête na het aftreden van Van Aartsen onder kiezers die in 2003 VVD, CDA, D66, LPF, ChristenUnie of SGP stemden, bleek dat die kiezers het liefst Rita Verdonk als lijsttrekker zien van de VVD.

Wie van de twee het ook wordt, een strijd tussen Mark Rutte en Rita Verdonk kan een voordeel opleveren voor de VVD. Na de lijsttrekkersstrijd is voor iedereen helder waar de partij voor staat: voor de lijn-Rutte of voor de lijn-Verdonk.