Terrorist is “moslim van eigen bodem'

Jonge geradicaliseerde moslims zijn volgens de AIVD potentiële terroristen.

In Nederland zijn bijna twintig terroristische netwerken actief.

De grootste terroristische dreiging in Nederland komt van jonge geradicaliseerde moslims. Marokkaanse jongeren, geboren in Nederland en vaak niet ouder dan een jaar of vijftien, voelen zich aangetrokken tot de gewelddadige jihad, de gewapende strijd tegen alles wat Westers is en dus, in hun ogen, anti-moslim. In Nederland zijn rond de 15 à twintig netwerken actief, die een “substantiële bedreiging' vormen.

De “moslims van eigen bodem' kunnen zich volgens de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst(AIVD) op korte termijn ontpoppen tot terroristen. Uniek aan de Nederlandse situatie is dat het geweld zich niet richt op burgers in metro's of gebouwen, maar op individuele politici en opiniemakers. Zeer opvallend noemt de dienst, het aandeel van jonge vrouwen in de strijd. Moslima's zijn de aanjagers en uitdgers van terroristische aanslagen.

Sybrand van Hulst, directeur van de AIVD, presenteerde gistermiddag het onderzoek “De gewelddadige jihad in Nederland' . Daarin zet de dienst de belangrijkste “trends' in het terrorisme op een rij, en dan voor de dreiging van islamitisch geweld, want dat is sinds de aanslagen in New York, Madrid, Londen en Amsterdam de grootste zorg van Westerse landen. De dienst ziet het terrorisme veranderen van de klassieke variant, gericht op aanslagen in het buitenland naar terrorisme van eigen bodem, gepleegd door Nederlandse moslims en moslima's, die geen “grote leider' hebben, maar op eigen initiatief en onder groepsdwang radicaliseren.

Het laatste jaar, constateert de AIVD, gebeurt rekrutering niet alleen meer “van bovenaf', maar juist van onderaf. Geen geronsel van charismatische rekruteurs bij de moskee, maar groepjes jongeren die samen de radicale islam ontdekken en elkaar aanzetten tot de gewapende strijd. De Hofstadgroep, met Mohammed B. en Samir A., is zo'n lokaal netwerk. Niet Al Qaeda of een andere internationaal terroristisch netwerk, maar de jongeren die terrorisme “cool' vinden zijn volgens de AIVD de motor achter de terroristische dreiging.

Het radicaliseringsproces onder jonge moslims begint in de puberteit. “Ze hebben geen band meer met hun vaderland, want daar zijn ze niet geboren. Maar in Nederland voelen ze zich ook niet thuis“, zegt Sybrand van Hulst. De zoektocht begint. Het internet fungeert als een “turbo'. Daar worden de radicale sites bekeken, de chatgroepen opgezocht, schriftgeleerden geraadpleegd. Het internet is de belangrijkste informatiebron voor het maken van wapens en het uitwisselen van radicale ideeën. Het is, zegt de AIVD, een “virtueel trainingskamp“.

De jonge moslims vinden houvast in de koran, daarin worden antwoorden gezocht op levensvragen. “De duidelijke en strakke leefregels van het salafisme“, waarin gepleit wordt voor een terugkeer naar de “zuivere islam' spreekt het meeste aan. Het wordt gecombineerd met het gedachtengoed van Takfir Wal Hijra, een stroming die de oorlog verklaart aan niet-gelovigen en afvallige moslims. Zo ontstaat een radicale “knip-en-plak islam' die de voedingsbodem is voor verdere radicalisering. Een extra “push-factor' is de frustratie en de ontevredenheid die de jongeren voelen over hun maatschappelijke positie. Ze hebben een goede opleiding, maar krijgen geen stageplaats, ze wonen in achterstandswijken.

In andere Europese landen zien de inlichtingendiensten eenzelfde patroon. Alleen daar is het gericht tegen zogenoemde “soft targets', gebouwen of infrastructuur met burgers als doelwit. Het Nederlands terrorisme richt zich tegen personen. De AIVD heeft daarvoor geen verklaring. Ook is niet duidelijk waarom in Nederland de rol van vrouwen zo sterk is. In alle andere landen is de rol van de vrouw nog ondergeschikt en traditioneel. Sybrand van Hulst: “Misschien hebben ze toch iets van het liberale klimaat in Nederland meegepikt.“ 

De AIVD neemt vast een voorschot op mogelijke kritiek; dat gezegd wordt dat het gevaar van de jonge moslims niets anders is dan adolescentengedrag. De AIVD verwijst naar de moord op Theo van Gogh, de aanslagen in de Londense metro, waarbij twee daders onder de twintig waren. “Dwarsheid en zelfs gewelddadig gedrag zijn kenmerkend voor die leeftijdsperiode“, maar deze jongeren maakten dodelijke slachtoffers.