Iran houdt poot stijf en wacht rustig af

De VN geeft Iran nog een maand om verrijking van uranium te staken.

Maar wat als Iran niet luistert en gewoon doorgaat?

Drie weken hard onderhandelen hadden de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties nodig om tot overeenstemming te komen over een heel voorzichtig ultimatum aan Iran. Binnen dertig dagen moet de islamitische republiek ophouden met de verrijking van uranium, zo stelde de volledige Veiligheidsraad gisteren in een zogeheten “verklaring van de voorzitter'. Maar wat moet er gebeuren als Iran weigert aan de eis van de internationale gemeenschap toe te geven? Daarover gaan de permanente vijf - de Verenigde Staten, Frankrijk, Groot-Brittannië, Rusland en China - plus Duitsland nu met elkaar de strijd aan. De volgende ronde in de internationale krachtmeting over Iran is begonnen.

Het Westen, de Verenigde Staten voorop, denkt dat Iran in het geheim bezig is kernwapens te ontwikkelen. Waarom zou zo'n groot olieland anders een kostbaar nucleair energieprogramma willen hebben? En waarom heeft Teheran anders delen van dat programma jarenlang geheim gehouden, zoals is gebleken? De EU-3, Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië, startten in 2003 onderhandelingen met Iran in een uiteindelijk vergeefse poging tot een minnelijke schikking te komen. Iran zou de verrijking van uranium definitief moeten staken, was het oogmerk. Dat zou dan de garantie zijn dat de islamitische republiek niet heimelijk aan een kernwapen zou werken.

Iran was en is daartoe niet bereid. Teheran bezweert dat zijn nucleaire programma zuiver vreedzaam is. Het wijst erop dat jarenlange inspecties door het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) geen bewijs van een wapenprogramma hebben aangetoond. Iran heeft kernenergie het nodig voor binnenlands gebruik, zegt het, omdat het zoveel mogelijk olie wil exporteren om zijn economie verder te ontwikkelen. Het Non-proliferatieverdrag (NPV), dat de verspreiding van kernwapens moet tegengaan, verbiedt verder de ondertekenaars niet om uranium te verrijken.

En Iran wil zich niet laten koeioneren door de Verenigde Staten. Dat was tenslotte een van de belangrijkste doeleinden van de islamitische revolutie van 1979. Misschien was dat onafhankelijkheidsstreven de laatste jaren wat verwaterd onder de invloed van hervormingsgezinde krachten. Maar de vorige zomer gekozen president, Mahmoud Ahmadinejad, is juist weer een ouderwetse islamitische revolutionair.

De huidige crisis werd vorig jaar ontketend door Ahmadinejads besluit om de bevriezing van alle verrijkingsactiviteit, waartoe door zijn voorganger Khatami was besloten als gebaar van goede wil, ongedaan te maken. De Amerikaanse regering wilde meteen de Veiligheidsraad inschakelen, de EU-3 na enig aandringen ook, maar zij stuitten op de tegenzin van Rusland en China, die profijtelijke relaties met Iran onderhouden.

Deze eerste gevechtsronde eindigde begin deze maand met de doorverwijzing van Irans nucleaire dossier naar de Veiligheidsraad. De harde tekst die de westerse permanente leden vervolgens opstelden, werd vervolgens onder Russisch-Chinese druk verregaand versoepeld. Geschrapt werd bijvoorbeeld de vermelding van een Iraanse bedreiging van internationale vrede en veiligheid, omdat die tot sancties zou kunnen leiden, en dat willen Rusland en China onder geen beding. Wat overeind bleef in deze tweede ronde, was de eis dat Iran zijn verrijkingsprogramma weer bevriest.

De derde ronde begon gisteren met een vergadering in Berlijn van de ministers van Buitenlandse Zaken van de vijf permanente leden plus Duitsland over de strategie om Iran te dwingen in te binden. De Amerikaanse minister Rice waarschuwde Iran na afloop dat “de internationale gemeenschap verenigd is“. Maar de vraag is hoever die eensgezindheid gaat. Bij dezelfde gelegenheid zei de Russische minister Lavrov dat sancties niet ter sprake waren gekomen en bovendien niet door Moskou worden gesteund. De Chinese onderminister Dai Bingguo zei dat er al te veel beroering in het gebied is en dat “tijd“ en “wijsheid“ noodzakelijk zijn.

Iran blijft intussen op zijn standpunt staan, en wacht rustig af.

Bekijk het dossier van de IAEA over de nucleaire actviteiten van Iran op www.iaea.org