Elke bouwer zijn eigen lemma

Geschiedenissen van de moderne Nederlandse architectuur waren er al, maar een naslagwerk over Nederlandse 19de-, 20ste- en 21ste-eeuwse architecten nog niet. Onlangs verscheen er dan een: het heet Architecten in Nederland en het bevat korte stukjes over 150 architecten.

De eenvoudige titel suggereert dat het gaat om architecten die in Nederland hebben gewerkt en gebouwd. Maar dit blijkt niet het geval. Rob Krier en Adolfo Natalini, twee buitenlandse architecten die in Nederland meer bouwen dan menig Nederlandse architect, komen er bijvoorbeeld niet in voor. Wel twee Duitsers met een bureau in Nederland: Rapp + Rapp en Atelier Kempe Thill. Voor de rest gaat het om Nederlandse architecten, van wie een paar vooral of zelfs alleen buiten Nederland hebben gebouwd.

In de inleiding van Architecten in Nederland rechtvaardigt samensteller Hans Ibelings het boek. Hij merkt op dat architecten in de meeste historische overzichten maar met een paar werken zijn vertegenwoordigd: ze duiken even op, en verdwijnen dan weer in de mist van de geschiedenis. Architecten in Nederland moet hier verandering in brengen: elke geselecteerde architect heeft dan ook een eigen, even lang lemma gekregen. Verschillende auteurs beschrijven op beknopte en zakelijke wijze opleiding en belangrijkste werken en levensfeiten van alle 150 architecten.

Dit boek , gaat anders dan de meeste architectuurboeken niet uit van de stijlken. ‘Stijlgeschiedenis', aldus Ibelings, ‘schiet te kort om het werk van architecten te benoemen en te begrijpen. Afgezien van degenen die als grondlegger van een bepaalde stijl te boek staan, geldt voor de meeste ontwerpers dat hun architectuur hooguit een beetje hoort bij een bepaalde stijl.' Hierdoor vallen veel architecten tussen wal en schip en blijven ze ongenoemd in de geschiedenisboeken.

Maar in Architecten in Nederland komen ze wel aan bod. Natuurlijk viel er niet te ontkomen aan beroemde architecten als Berlage, Rietveld en Rem Koolhaas, van wie laatstgenoemde overigens geen eigen lemma heeft gekregen maar het moet doen met een stukje over zijn bureau, het Office for Metropolitan Architecture. Maar in Architecten in Nederland staan ook minder bekende of zelfs onbekende bouwers als A.F. Aalbers, Laurens Bisscheroux, F.J.L. Ghijsels, W. Hamdorff, Liem Bwan Tjie, J. van Lokhorst, C. Muysken, Albertus Petrus Bernardus Otten, Ben Smit, J. Verheul en W. Wissing. Zij krijgen, in tekst en foto's, even veel aandacht als hun bekendere vakbroeders. Alleen aan het werk van de allerberoemdste architecten, zoals Michel de Klerk en P.J.H. Cuypers, worden twee foto+pagina's extra gewijd.

Hans Ibelings (samenstelling): Architecten in Nederland. Ludion, 346 blz. euro 17,50