De verdovende werking van licht

Er zijn heel veel avonden in een mensenleven die volledig worden gevuld met kijken naar televisie. Waarom eigenlijk? Wat is het doel? Worden mensen daar gelukkig van?

Of is het domweg omdat mensen te lui (te moe) zijn om iets anders te doen, iets te doen wat inspireert, waardoor de gezondheid van lichaam en geest intact blijft - liever verbetert. Ik vraag het me af. Een bevredigend antwoord heb ik nog niet vernomen.

Het Journaal schijn je te moeten zien. En de weersgesteldheid, verklaard door welke vriendelijk en vertrouwenwekkende vrouw of man ook. Maar daarvoor kan ik de krant lezen. Actualiteitenrubrieken kunnen iets toevoegen aan het nieuws van het Journaal of de krant.

Midden op de avond waaiert het peloton aan zendgemachtigden uit. De een biedt een documentaire over een onderwerp waarover ik nog niet heb nagedacht, de ander schotelt een discussie voor tussen kenners en wijsneuzen. En wie de samenleving in binnen- en buitenland niet serieus wil nemen, kan overschakelen naar verstrooiing. Naar kunst, sport, muziek, drama, spelletjes, grappenmakers en onderwerpen die huis, tuin en keuken betreffen. Gelukkig zijn er nog zenders die gewoon een speelfilm afdraaien.

Tijdens al die programma's zie je mensen die al bekend zijn van andere programma's. Wie vaak op het beeldscherm is wordt een bekende Nederlander en vanzelf verschijnt hij vervolgens in een krant of weekblad omdat hij een bekende Nederlander is geworden. ‘In the future everyone will be famous for fifteen minutes', zei Andy Warhol al in 1979.

Verslaving aan televisie. Hoeveel televisietoestellen heeft een gezin in huis? Loop door een straat en kijk de woonkamers in. Het licht van een televisietoestel overheerst, overal. Televisie is onvermijdelijk, elke krant acht het wenselijk iemand aan te stellen die de strekking van de programma's beschouwt. Maar hoe gaat dat als straks mensen voor hun computerscherm kunnen gaan zitten en dankzij het internet alles kunnen zien wat in de wereld (op televisie) in beeld wordt gebracht?

Als ik een belangwekkend televisieprogramma niet heb gezien, schuif ik achter mijn computer en zoek naar Uitzending gemist. Kan ik doorspoelen of stopzetten als het toch niet zo belangwekkend is als op mijn lees- of sportclub werd beweerd. Televisie is verdovend. De pijn van de geest wordt uitgeschakeld. Gisteren was ik op een presentatie van een goed boek. Maar wie neemt de tijd om het te lezen?

Dit alles schoot mij te binnen na een avond (verplicht) televisiekijken. Ik was moe, vooral van het schakelen. Er bleek zowaar veel waarvoor ik belangstelling zou kunnen hebben. Mijn filter bleek weer te zwak. Ik was moe van de stroom aan input, mijn antennes verloren aan kracht. Murw gestraald door het televisielicht, gluurde ik nog even naar het scherm.

Het programma van Frits Barend, Henk van Dorp en Jan Mulder had toch weer gasten die mijn antennes op scherp zetten. Zoals een ex-marineman die tien jaar geleden was verkracht door andere Jantjes. Twee jaar geleden al had hij een boek geschreven over zijn nog onverwerkte trauma's en zijn aanklacht, maar geen enkel medium (dus ook kranten) had nota bene belangstelling getoond.

Nu pas was deze jonge man teruggevonden, door het Algemeen Dagblad. Op de televisie mocht hij eindelijk zijn hele verhaal vertellen. Nu pas kreeg hij aandacht. Het is, zoals Frits Barend zei: ‘Dat mogen wij en de andere media zich aantrekken.’

Goed dat er soms nog televisie is. Want daar is televisie vooral voor: aandacht geven aan wat de kranten laten liggen.