Weg is vrij voor Ehud Olmert

Ehud Olmert kan na de overwinning van zijn partij Kadima, premier blijven.

Hij wil Israël definitieve grenzen geven en er een 'plezierig' land van maken.

Waarnemend premier en leider van Kadima Ehud Olmert bidt voor de Klaagmuur in Jeruzalem. Israeli acting premier and leader of the Kadima party Ehud Olmert touches the Wailing Wall, Judaism's holiest site, in the Old City of Jerusalem, 29 March 2006, as the final leg of vote counting for the general elections takes place. Israel's centrist Kadima party was on course to narrowly win yesterday's general election, seen as a referendum on plans to redraw the borders of the Jewish state without negotiating with the Palestinians. AFP PHOTO/SAMUEL ARANDA AFP

Langs de weg van Jeruzalem naar Nablus hangen bij de afslagen naar nederzettingen grote spandoeken: 'Ehud Olmert is slecht voor de joden.' Zover gaan de meeste Israëliërs niet, maar het bijna blinde vertrouwen dat zijn voorganger Sharon genoot, heeft de ex-minister, ex-burgemeester van Jeruzalem en vermogende advocaat nog lang niet.

Olmert is geen charismatische oorlogsheld, geen levende legende. Hij was een sergeant op de propaganda-afdeling van het leger in een rustige tijd, een ambitieuze politicus die al jong toetrad tot de Knesset en zich ontwikkelde tot een geslepen wetgever. Israël geeft hem het voordeel van de twijfel, gezien het verkiezingsresultaat dat voor Kadima toch tegenviel vergeleken met de peilingen.

Voor de 61-jarige Olmert is het premierschap, dat hem niet meer kan ontgaan, de verwezenlijking van een jaren gekoesterde ambitie. Als jongetje, opgroeiend in een fort in Brits Palestina, speelde hij toneelstukjes waarin hij de rol van premier Ben-Gurion vervulde. Jarenlang heeft hij gemanoeuvreerd, geïntrigeerd en geknokt om het leiderschap van de rechtse Likudpartij te veroveren.

Maar in de jaren negentig werd hij gepasseerd door de in de ogen van rechts briljante kroonprins Netanyahu en in 2000 door oud-generaal Sharon. Met Netanyahu heeft Olmert sindsdien overhoop gelegen. De weerzin was wederzijds. Het was dan ook niet verrassend dat 'Bibi' in de verkiezingscampagne persoonlijk werd. Hij stond toe dat op Likudwebsites de in de linkse vrouwenbeweging actieve echtgenote van Olmert werd aangevallen en diens zoons werden gekritiseerd als lafaards omdat zij geen legerdienst hebben gedaan. Niet onvermeld bleef dat een van zijn dochters lesbisch is.

Olmert zou door zijn 'linkse' familie zijn gedwongen van standpunt te veranderen. Gedoeld werd op het uitgevoerde plan de joodse nederzettingen in de Gazastrook te ontruimen en het voornemen tientallen kleine nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever af te breken. Net als Sharon heeft Olmert lang gepleit voor Groot-Israël.

Maar met Sharon is hij in 2001 tot het pragmatisch-realistische inzicht gekomen dat vasthouden aan alle nederzettingen niet vol te houden is om diplomatieke, financiële en militaire redenen. En net als Sharon zag hij de contouren van een deal: Gaza en een deel van de Westelijke Jordaanoever ontruimen in ruil voor Amerikaanse goedkeuring van de annexatie van de grote nederzettingen en Oost-Jeruzalem.

Dat hij met dat standpunt, net als Sharon, de kolonistengemeenschap schokte was ingecalculeerd en niet verrassend. Als jong Knessetlid had Olmert geageerd tegen de Camp-Davidakkoorden van 1978, die leidden tot het vredesverdrag met Egypte, tegen de erkenning van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie en tegen de ontruiming van de Sinaï in 1982. Maar wat voor Sharon gold, geldt niet automatisch voor Olmert. Sharon werd bewonderd om zijn daadkracht, bij Olmert worden er andere motieven bij vermoed, zoals het verlangen naar macht.

Ongetwijfeld heeft daarmee te maken dat Olmert, toen Knessetleden neveninkomsten mochten verwerven, als politicus/advocaat/lobbyist goede zaken heeft gedaan. Als jong Knessetlid voerde hij als een van de eersten strijd tegen Israëlische maffia-organisaties om later het middelpunt te worden van schandalen over betaalde invloed, vriendjespolitiek en illegale partijfinanciering. 'Ik word achtervolgd door een geur van corruptie', zo constateerde hij zelf toen de verkoop van zijn huis aan een Amerikaanse miljonair bekend werd. Er was niets aan de hand met deze transactie en hij is ook nooit veroordeeld.

Olmert beseft dat hij bij toeval premier is geworden, door het wegvallen van Sharon, die na een zware hersenbloeding in coma ligt. Hij weet ook dat zijn voornemen om unilateraal de grenzen te bepalen en een eind te maken aan de bezetting van de Westelijke Jordaanoever op brede steun kan rekenen. Het is, zei hij onlangs, tijd om van Israël een 'land te maken waar het niet alleen veilig is en de joodse meerderheid gegarandeerd, maar waar het ook leuk en plezierig is om te wonen.' Woorden die Sharon nooit gebruikt zou hebben.

Lees meer over de Israëlische verkiezingen op: www.haaretz.com www.ynetnews.com