Koninklijk bezoek aan Argentinië biedt weinig vreugde

Het koninklijk bezoek aan Máxima's moederland zou een feestelijke gebeurtenis moeten zijn. Maar het tegendeel is het geval.

Máxima, de aanstaande koningin van Nederland, bezoekt met koningin Beatrix en kroonprins Willem-Alexander voor het eerst officieel haar moederland Argentinië. Een feestelijke gebeurtenis zou je denken. Maar om de een of andere reden rust er geen zegen op deze driedaagse Oranje-excursie. Het lijkt het staatsbezoek van de lange tanden.

Het koninklijk bezoek aan Argentinië staat al meer dan drie jaar in de steigers. Een in het voorjaar van 2003 gepland bezoek moest worden afgezegd wegens ernstige onlusten in het Zuid-Amerikaanse land. Een ongekende economische crisis maakte vervroegde presidentsverkiezingen noodzakelijk.

Sinds dat uitstel was de voornaamste klus van de Nederlandse ambassadeur het vissen naar een nieuwe uitnodiging. De in 2003 aangetreden Argentijnse president Néstor Carlos Kirchner reageerde gewoon niet op herhaalde Nederlandse verzoeken voor een nieuwe datum. De linkse populistische bewindsman houdt niet zo van de protocollaire verplichtingen die zulke officiële bezoeken nu eenmaal met zich meebrengen. Kirchner heeft faam opgebouwd van een man die buitenlandse staatshoofden laat wachten en zelf voortijdig officiële bezoeken afbreekt.

Na drie jaar lobbyen kwam dan eindelijk een nieuwe invitatie. De Nederlandse ambassadeur heeft nog een tijdje de hoop gehad dat 'pinguïn' Kirchner - een bijnaam die de president dankt aan zijn tijd als gouverneur in de Patagonische provincie Santa Cruz - de Nederlandse koninklijke gasten zou trakteren op een visite aan een van de fraaiste natuurattracties van Argentinië: de gigantische Patagonische gletsjer Perito Moreno. Eerder vergezelde Kirchner de Spaanse koning Juan Carlos en koningin Sofia naar die ijsvallei.

Maar zo'n aanbod is de Hollanders niet gedaan. Want afgezien van prinses Máxima zijn de verhoudingen tussen beide landen niet bijzonder. Het Spanje van regeringsleider Zapatero heeft de Argentijnse regering gesteund bij pogingen de gigantische schuldenlast te saneren. Nederland daarentegen wees in het Internationale Monetaire Fonds Argentinië de afgelopen jaren vooral op zijn verplichtingen. En het Nederlandse bedrijfsleven heeft Argentinië de rug toegekeerd wegens het slechte investeringsklimaat. Kirchner is er de man niet naar in die omstandigheden koningen te knuffelen.

Maar ook Nederland heeft beknibbeld op het programma. Een door de ambassade voorgestelde trip naar het noorden van Argentinië werd afgekeurd, evenals een gepland Nederlands vlootbezoek aan de haven van Buenos Aires. Het enige uitje van de Oranjes buiten de hoofdstad is een bezoek aan het vijfhonderd kilometer zuidelijker gelegen Tres Arroyos. Het is een stad waar Nederlandse migranten zich vanaf de negentiende eeuw als landbouwers vestigden.

Het programma en vooral het tijdstip hebben bij het 'Comité Argentinië Een Beetje Anders' in Nederland ongenoegen gewekt. Op initiatief van Hijos - een organisatie van kinderen van slachtoffers van de laatste Argentijnse dictatuur - is door het comité een alternatief programma opgesteld.

Het koninklijk bezoek heeft net plaats in de week waarin Argentinië herdenkt dat dertig jaar geleden het leger de macht geep. Tijdens hun zeven jaar durende bewind verloren tussen de vijftien- en dertigduizend mensen het leven.

Het steekt het comité dat de Oranjes - Máxima's vader werkte destijds als staatssecretaris voor de militaire junta - in het programma niets doen met die geschiedenis. De Oranjes hadden op zijn minst de Moeders of Grootmoeders van de Plaza de Mayo kunnen bezoeken, aldus het comité.

Een woordvoerder van de Nederlandse ambassade in Argentinië zegt dat er wel aandacht is voor de vertegenwoordigers van mensenrechtengroepen. Ze zijn uitgenodigd voor een Nederlands optreden van Introdans in theater Colón. Of ze ook komen zegt de ambassade niet te kunnen vertellen.

Vertegenwoordigers van moeders en grootmoeders van de slachtoffers zeggen dat zij in ieder geval niet komen. 'Er is toch geen ruimte voor een gesprek.' Maar wegens de gevoeligheid willen de Argentijnse organisaties niet reageren op de ophef in Nederland.

'In plaats van het leggen van een krans bij het standbeeld van de 19de-eeuwse vrijheidsstrijder generaal José de San Martin zou men beter bloemen kunnen leggen bij een monument voor de slachtoffers van de junta', zegt Mariana Oud. Ze is Argentijnse en vluchtte in 1977 met haar ouders als zevenjarig meisje via Italië naar Nederland.

Een poging van het comité mislukte om een gids met een alternatief parcours langs martelplekken aan de koningin aan te bieden. Volgens haar algemeen secretaris H. van der Zwan 'in het licht van het revalidatieproces na haar knieoperatie'. Tot hun verbazing lazen de initiatiefnemers in de krant dat de revalidatie kennelijk niet verhinderde dat de koningin met familie al een week eerder voor privé-bezoek naar Patagonië was vertrokken.

'Toch heb ik een vermoeden dat de koningin op de een of andere manier nog aandacht zal vragen voor de verschrikkingen van de militaire dictatuur', zegt Alejandra Slutsky, een in Nederland wonende dochter van een vermiste Argentijn. 'Hopelijk gaat de koningin nog iets belangrijks zeggen tijdens het staatsbanket.'