IMF kritisch over fonds investeringen

De uitgaven van het Fonds voor Economische Structuurversterking (FES) zijn ondoorzichtig. Dit schrijft het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in een rapport over het Nederlandse begrotingsbeleid.

'Het FES is gebaat bij een herziening van zijn uitgangspunten, de verhouding tot het begrotingsbeleid en veranderingen in zijn werkwijze', aldus het rapport van IMF-stafleden. De schrijvers noemen de inzet van FES-gelden onduidelijk.

Het IMF is over het algemeen zeer lovend over de Nederlandse begrotingsprocedures, maar heeft kritiek op het FES, een fonds dat buiten de begrotingen wordt gehouden. Door de enorme bedragen die als gevolg van de hoge gasprijzen in het FES stromen, is de besteding de afgelopen jaren sterk toegenomen.

Dit jaar beschikt het FES over 5,5 miljard euro. Het FES wordt gevoed met aardgasbaten en gebruikt voor investeringen in de infrastructuur. Vorig jaar besloten de coalitiepartijen in het 'paasakkoord' dat hiertoe niet alleen wegen en spoorlijnen, maar ook ook investeringen in kennis en onderzoek behoren.

De IMF-stafleden uiten zorg over de snelle toename van de FES-gelden, waardoor projecten ter financiering worden goedgekeurd zonder dat voldoende naar de kwaliteit wordt gekeken. Bovendien, waarschuwen ze, kunnen deze investeringen een 'procyclisch effect' hebben op de economie - dat wil zeggen de economie stimuleren terwijl deze toch al groeit.

'Het verband tussen het FES en (door belastingen gefinancierde) uitgaven moet worden opgehelderd', aldus het IMF-rapport. Het toezicht op de uitgaven van het FES is de afgelopen jaren ondoorzichtiger geworden door verruiming van de bestedingscriteria en verschuivingen van begrotingsuitaven naar het FES. Hierdoor belemmert het FES volgens het IMF een helder inzicht in de overheidsfinanciën.

'Het Nederlandse begrotingsmanagement is in verschillende opzichten uniek', staat verder in het rapport. De schrijvers wijzen op de 'technische reputatie en politieke onafhankelijkheid' van het Centraal Planbureau (CPB). Daarnaast krijgt het 'trendmatige begrotingsbeleid' van minister Zalm (Financiën, VVD) een complimnent. Dit beleid, dat ook bekend staat als de 'Zalm-norm', stelt een plafond voor uitgaven en inkomsten vast en behelst duidelijke afspraken over mee- en tegenvallers gedurende een kabinetsperiode.

    • Roel Janssen