Droom van Italië

Camille Corot (1796-1875), ‘Het meer van Piediluco’ (1826) Doek 22x41cm. Collectie Ashmolean Museum, Oxford. T/m 25 juni. Mauritshuis, Den Haag. Inl 070-3023435 & www.mauritshuis.nl. Camille Corot (1796-1875) Het meer van Piediluco, 1826 Doek, 22 x 41 cm Ashmolean Museum, Oxford Mauritshuis

Het was een gevaarlijke reis, maar daar hoorde je de Rome-gangers, zoals ze genoemd werden, niet veel over. In de 16de eeuw werd de eeuwige stad dé bedevaartsplek waar je als Noord-Europese schilder een keer in je leven geweest moest zijn. Op de tentoonstelling Droom van Italië exposeert het Mauritshuis vier eeuwen Italië-reizen van Franse, Duitse en veel Nederlandse schilders. De 45 werken, waaronder veel bruiklenen die niet eerder in Nederland te zien waren, zijn merendeels landschappen. Maar daar begon het niet mee. De eerste Rome-gangers gingen na 1500 op reis om de oudheidkundige opgravingen en de meesterwerken van Michelangelo en Rafael te kopiëren. Herman Posthumus schilderde in 1536 een prachtig landschap bomvol zuilen en zelfs piramides, als een openluchtmuseum dat zich uitstrekt voorbij verre heuvels. Je vraagt je af of hij echt in Italië is geweest, of dat hij zich baseerde op prenten die in omloop waren.

Zelfs tijdens de oorlog met Spanje trok een handjevol Hollanders nog naar Rome. Cornelis van Poelenburch verbeeldde zachte ruïnelandschappen als dromerige decors voor godenverhalen. Tegenwoordig is deze barokschilder wat op de achtergrond geraakt omdat we nu juist de rauwere, meer Hollandse kunst waarderen. Ook kunsthistoricus Henk van Os, die de tentoonstelling samenstelde, verkiest het Hollandse realisme boven dromerige nimfen. Nergens zie je jachtgodinnen, maar er zijn wel volop herders die wat lummelen of hun blaas legen. Het landschap wordt nog even wat dramatisch, als de Romantiek opkomt, maar daarna raken de heuvels van Toscane uit de mode. In het wat diffuse zaaltje met werk van rond 1800 blijkt Italië achtergrond te zijn geworden. Met zijn laatste zaal krijgt Van Os elke bezoeker om. Hier combineert hij 19de-eeuwse doeken tot een geloofwaardig en dramatisch afscheid.

T/m 25 juni. Mauritshuis, Den Haag. Inl 070-3023435 & www.mauritshuis.nl.