Dirigent danst op muziek van Reich

Een toon uit de lucht pakken, aftasten, uitrekken en dan plotseling wegwerpen. Wie altijd dacht dat muziek iets abstracts is, werd gisteren door danser/choreograaf Akram Khan en zijn gezelschap in verlegenheid gebracht. De muziek van Steve Reich - repetitief, ritmisch en bezwerend - leek soms was in hun handen.

Reich haalde voor Variations for Vibes, Pianos and Strings (2005) zijn vertrouwde technieken uit de kast: veelgelaagde melodische en ritmische patronen die zich herhalen en in kleine stapjes ontwikkelen. Zich vernieuwen doet Reich (69) dus niet meer, maar het blijft interessante, caleidoscopische muziek opleveren; muziek waarin je kunt rondluisteren, steeds nieuwe motiefjes eruit pikkend.

Dat deden de dansers ook: soms volgend, soms bijna dirigerend belichtten zij dan weer het vervloeiende van de muziek, dan weer het hoekige. Dat dirigent Lubman tijdens een lange episode midden op de dansvloer werd neergezet als natuurlijke schakel tussen dansers en ensemble, klopte dan ook helemaal. Khan extrapoleerde het dirigeren tot visuele kunst.

Muziek en choreografie werden geschreven in opdracht van ECHO, een verband van Europa's grootste concertpodia. Dat juist ECHO opdracht gaf voor een ballet is opmerkelijk. Het podium in de Grote Zaal van het Concertgebouw moest in zaalrichting flink worden vergroot om ook een dansvloer te kunnen bevatten. Het witte vierkant waarop zo fysiek werd gezwoegd, riep associaties op met een ver verleden waarin het Concertgebouw wel eens voor bokswedstrijden werd gebruikt.

London Sinfonietta, dat strak en geconcentreerd speelde, bracht vóór dit spektakel nog twee Reich-klassiekers: het Sextet (1984) voor vier slagwerkers en twee toetsenisten, en Different Trains (1988), Reichs succesnummer voor strijkkwartet en tape. Beide werken hadden wat te lijden onder de slecht uitgebalanceerde, deels overbodige versterking, en de tape van Different Trains klonk met al zijn ruis ook niet meer helemaal fris. Muzikaal bleef het allemaal staan als een huis. Tot vreugde van het publiek: het was lang geleden dat dat na afloop zo als één man opveerde in een staande ovatie.

Voorstelling: London Sinfonietta o.l.v. Brad Lubman, en Akram Khan Company, dans. Muziek van Steve Reich. Gehoord: 29/3 Concertgebouw, Amsterdam.