Als gegijzelde poseren met wat terroristen

Een kandelaar van contactdozen, cola die water wordt, verfrollers als microfoons - Helmut Smits maakt kunst van gewone voorwerpen. 'In de bouwmarkt kijk ik vaak uren rond.'

‘Voetbalstadion’, 2002, fruitkistjes, fruit, hout, grastapijt Foto Madeleine Heijmans Heijmans, Madeleine

Het eerste dat je ziet is een scheefstaande piano. Onder de poten van de kleine vleugel heeft beeldhouwer Helmut Smits een stapeltje triplex plankjes gelegd zodat het openstaande deksel weer horizontaal komt. En daarop staat een glas water, keurig waterpas.

Helmut Smits (1974) houdt van simpele oplossingen. Zijn tentoonstelling Liquid in het Heerlense Glaspaleis is klein, maar hij heeft in de vier jaar sinds zijn afstuderen aan de academie van Den Bosch al veel laten zien, zoals valt op te maken uit een film op de expositie. Hoogtepunten zijn een voetbalstadion van kistjes fruit, een prijzenkast vol trofeeën gemaakt van verpakkingen uit de supermarkt en een CNN-decor waar je kan poseren als gegijzelde met een paar terroristen.

'In de bouwmarkt kijk ik vaak uren rond op zoek naar spullen die ik een andere functie kan geven', zegt Smits. 'Het bouwpakket ligt er al, maar je moet het wel even bij elkaar zetten.' Zo vormde hij uit pvc-buizen, ronde contactdozen en deksels voor afvoerpijpen een kandelaar. De kistjes met groente en fruit bij de groenteboer inspireerden hem tot een schaalmodel van een voetbalstadion, met appels, citroenen en sinaasappels als kleurige en geurige toeschouwers op de tribunes. 'Als je het één keer zo hebt neergezet, kijkt iedereen misschien voortaan wel zo naar de groenteboer.' Vorig jaar liet hij de logodieren van ING Bank, Puma en Lacoste vrij in de natuur. Hij zaagde ze vergroot uit en zette ze op de foto op een Brabantse heide.

Voor het Glaspaleis heeft Smits weer nieuw werk gemaakt. 'Ik heb veel ideeën en houd niet van leuren met mijn werk.' Op zijn website staan al foto's van de sokkel met batterij microfoons die hij pas in mei op de KunstRai gaat tonen. Het zijn verfrollers in diverse maten en kleuren. 'Dat idee kreeg ik op straat. Daarna krijgt het betekenis, maar het is vooral vorm. Ik bedoel het ergens als kritiek op de prietpraat van veel kunstenaars in de media.' Hij kijkt aarzelend. Liever dan zelf uitleggen wat hij met de verfroller-microfoons bedoelt, laat hij dat aan de kijkers over. Dat je het kunt opvatten als kritiek op politici die op persconferenties de werkelijkheid verkleuren, vindt hij een mooi idee. 'Er zitten vooral vondsten in mijn beelden - qua vorm en kleur. De laatste tijd komt er wel een poëtische laag bij, zoals de zinloosheid van een glas water recht zetten op de piano.'

Soms heeft Smits wel iets meer te zeggen: het centrale beeld op de expositie in Heerlen is een machine die Coca-Cola verandert in helder drinkwater - The Real Thing noemt hij het. Van een paar rode kratten met colaflessen gaat het met een elektrische pomp via een tank en filters naar een vat met helder drinkwater. Technisch ziet het er overtuigend uit. 'Het zou kunnen werken', zegt Smits. 'Maar ik heb vooral een esthetisch mooie installatie willen maken. Het is een schets van het idee; om het te laten werken moet je veel proeven doen. Volgens het bedrijf waar ik de onderdelen huur is het uitfilteren van de suiker het grootste probleem.'

Smits voelt zich niet verwant met mensen als Lucy Orta die hun kunst inzetten om de wereld te verbeteren. Toch is hij verontwaardigd over het feit dat je in sommige landen makkelijker aan een flesje cola dan aan schoon drinkwater kunt komen. Smits wijst op de vestiging van McDonald's tegenover het Glaspaleis. 'Daar worden mensen vol vet en suiker gepompt met alle problemen als overgewicht, hyperactiviteit en leerachterstanden van dien.' Het lijkt of hij van zichzelf schrikt. 'Ik ben heus geen wereldverbeteraar of anarchist.'

Het gaat Smits om de creativiteit van de oplossingen. 'Mensen hebben geen zin meer om zelf creatieve oplossingen te zoeken.' Via reclamebureau KesselsKramer heeft hij voor een nieuw fruitdrankje een kinderboekje gemaakt over wat je allemaal met de gebruikte verpakking kunt doen. Binnenkort in de supermarkt.

Helmut Smits: 'Liquid'. T/m 7 mei in Glaspaleis, Bongerd 18, Heerlen. Open ma-za 9-23, zo 11-17. Inl.: www.glaspaleis.nl, www.helmutsmits.nl