Alleen de allerbesten worden ambtenaar in Europa

Sjef Swinkels doet deze week mee met het 'Concours', het toelatingsexamen voor Brusselse ambtenaren. Slechts 3 procent van de deelnemers slaagt. 'Wij Nederlanders zijn niet gewend aan feitjes stampen.'

Sjef Swinkels: „Ik ben vorig jaar al begonnen met studeren.” Foto Ivan Put Sjef Swinkels doet mee aan het europees in 1 van de grote hallen van het heizelcomplex fotograaf: Ivan Put Put, Ivan

Monter komt Sjef Swinkels (28) aangelopen. 'Wat een circus', lacht hij en hij kijkt hoofdschuddend naar de enorme mensenmassa die zich voor de poorten van het Expositiepark Heysel in Brussel heeft verzameld. 'We lijken wel een kudde schapen op weg naar de slachtbank. Voor een baan in Brussel moet je wat over hebben.'

Swinkels - lang, beige corduroy colbert, spijkerbroek - is een van de 41.000 kandidaten die vandaag en vrijdag meedoen aan het toelatingsexamen voor een Europese carrière.

'Ik ben vorig jaar al met studeren begonnen', zegt hij. Het examen, in Brusselse taal 'het Concours', is zwaar. Loodzwaar. Van alle kandidaten die deze week aan het Concours meedoen, slaagt slechts 3 procent.

'Wij Nederlanders zijn niet gewend aan feitjes stampen', zegt Swinkels. Hij heeft ter voorbereiding de speciale training bij de Erasmus Academy gevolgd, een opleidingsinstituut van de Erasmus Universiteit van Rotterdam.

'Maar het meeste leer ik van mijn werk', zegt Swinkels, want hij is al vier jaar - op contractbasis - in Brussel als medewerker van Europarlementariër Toine Manders (VVD). De hele interne markt, juridische dossiers. Er zijn weinig terreinen waarmee hij niet bezig is geweest, zegt de examenkandidaat niet zonder bravoure. 'Ik heb er vertrouwen in.' In de metro zag hij nog allerlei kandidaten met hun neus koortsachtig in boeken bladeren. Daar had de laconieke Swinkels geen last van.

Palais 11 Bloc 5EN7. Daar moet hij zijn jas inleveren, rugzak afgeven. Mobiele telefoon uit. In de reusachtige hal staan 6.000 tafels klaar. J.P. Swinkels staat op zijn tafeltje. Candidate N: 351729. 2.000 kandidaten komen niet opdagen.

Eerst komt de multiplechoicetest met vragen over de Europese instituties en algemene kennisvragen, dan een rekentest en 's middags het schrijven van een essay. Swinkels hoopt dat het over de dienstenrichtlijn gaat. 'Daar weet ik veel van.' Maar met je politieke mening moet je oppassen. 'Ze houden hier vooral van eurofielen. Dus als je schrijft dat Oekraïne erbij moet komen, zit je goed', zegt hij met een grijns.

Zodra om 10.00 uur het sein wordt gegeven, is het doodstil in de hal. Ruim een uur later stapt Swinkels weer vrolijk naar buiten. 'Ik heb er een goed gevoel over.' Van de 80 multiplechoicevragen heeft hij er naar schatting driekwart goed. Binnen een mum van tijd staat een groepje Nederlanders bij elkaar. Pittige vragen, oordelen de meesten. 'Had jij die Sakharov-vraag goed?' informeert de een. 'Nee, die wist ik werkelijk niet', antwoordt Swinkels. 'En dan die vraag over hoeveel procent vrouwen in het Europees Parlement zitten', zegt een ander. Dat was voor iedereen een gok.

'Hier ben ik wel doorheen', zegt Swinkels vol zelfvertrouwen. 'Slaag je voor het multiplechoice-examen, dan mag je door naar de rest. Alleen horen we de uitslag pas over twee maanden, dus moeten we toch aan alle onderdelen meedoen.' Even iets drinken, de benen strekken. Daarna stroomt iedereen weer de hal in voor de rekentest. 'Ging heel goed', oordeelt hij naderhand. Over rekenen en logisch redeneren heeft Swinkels, die werktuigbouwkunde en internationale bedrijfseconomie studeerde, zich de minste zorgen gemaakt.

Het essay, waarvoor die middag is uitgetrokken, vergt meer inspanning. 'Vermoeiend', zegt hij aan het eind van de lange dag. De onderwerpen waren 'open deuren'. De Lissabon-agenda, het buitenlands beleid van de Europese Unie, het verschil tussen het Europees Parlement en het nationale parlement. Hij koos voor de kernwaarden van Europa. Vrede, stabiliteit, welvaart, veiligheid: hoe houdbaar zijn ze. 'Ik heb m'n vingers blauw geschreven. Maar ze kijken je essay alleen na als je werkelijk tot de allerbesten hoort.' Brussel gaat voor de best and the brightest.

Waarom Swinkels toch heeft meegedaan met zo'n kleine kans van slagen? 'Ik vind het leuk om mezelf te testen. Nu weet ik tenminste dat Sicco Mansholt in 1972 een jaartje voorzitter van de Europese Commissie is geweest.' Bovendien: 'Haal je het, dan vergroot je je mogelijkheden.' Hoewel een Europese loopbaan voor hem nooit z'n grote droom was. Swinkels, een liberaal, werkt liever in de markt: 'Als er morgen een interessante multinational komt die me vraagt, dan ga ik heus niet zitten wachten op een kantoor van twee bij twee in Brussel.'