“Terugkeerbeleid teleurstellend'

De rechten van asielzoekers worden geschonden, vindt de rapporteur van de Raad van Europa. Ze was twee dagen in Nederland.

Bij een effectief asielbeleid hoort een efficiënt uitzetbeleid. Dat onderstreept de Zwitserse parlementariër Rosmarie Zapfl-Helbling, rapporteur van de Raad van Europa over het Nederlandse asielbeleid. Maar het terugkeerbeleid is te ver doorgeschoten“, zegt ze. “Asielkinderen zitten in de gevangenis, vluchtelingen verblijven veel langer dan de maximaal toegestane tijd van twaalf weken in een uitzetcentrum, gezinnen zwerven over straat en jeudige asielzoekers belanden in de criminaliteit en de prostitutie omdat ze niet worden opgevangen.“ De christen-democratische parlementariër vindt het teleurstellend dat dat nog steeds de praktijk is Nederland, drie maanden na de publicatie van haar kritische rapport voor de Raad van Europa over de uitvoering van het Nederlandse asielbeleid. Zapfl-Helbling was de afgelopen twee dagen in Nederland en sprak met vluchtelingen, raadsleden, wethouders en met Tweede Kamerleden.

Is de situatie ernstiger dan u had verwacht?

“De realiteit is dat de rechten van vluchtelingen in Nederland in veel gevallen ondergeschikt worden gemaakt aan de wens van minister Verdonk (Vreemdelingenzaken, VVD, red.) om zo veel mogelijk uitgeprocedeerde asielzoekers uit te zetten. Dat staat op gespannen voet met Europese- en internationale verdragen inzake mensen- en kinderrechten. Asielgezinnen worden in Nederland van elkaar gescheiden. Dat botst met het recht op gezinshereniging. Maar wat ik ronduit schokkend vind, is dat asielkinderen in de gevangenis worden gezet of op straat rondzwerven. Het zijn kinderen die vaak al jarenlang in Nederland wonen. Waarom moeten die terug?“

Daar heeft u minister Verdonk in januari toch ook al op aangesproken toen ze in de parlementaire assemblee van de Raad van Europa meepraatte over uw rapport?

“Ze beloofde toen om verbeteringen aan te brengen. Maar ik zie dat uitgeprocedeerde vluchtelingen nauwelijks worden begeleid door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Verdonk beloofde dat dat intensief zou gebeuren toen de Tweede Kamer begin 2004 instemde met het uitzetbeleid voor de 26.000 asielzoekers die onder de oude vreemdelingenwet [van voor 2001] Nederland waren binnen gekomen. Maar ik concludeer op grond van de gesprekken die ik de afgelopen twee dagen heb gevoerd dat dat niet gebeurt. Hoe kan je mensen motiveren om na een jarenlang verblijf in Nederland terug te keren als je nauwelijks aandacht aan hen besteedt en hen soms maandenlang in een detentiecentrum plaatst. Bovendien kan niet elke vluchteling die uitgeprocedeerd is ook terug.“

Kan dat écht niet?

“Er zijn landen die uitgeprocedeerde asielzoekers geen identiteitspapieren geven. Ook zijn er landen die achttienjarige asielzoekers pas documenten geven als ze 21 jaar zijn. Vrouwen die zijn gedwongen tot prostitutie in Nederland mag je volgens mij niet terugsturen. Die worden niet meer geaccepteerd in hun land van herkomst.“