Sanering van Veluwe moet geld opleveren

Campings in het hart van de Veluwe moeten plaats maken voor natuur. Aan de rand mag de recreatiesector groeien. De krimp is er al, maar waar blijft de groei?

De laatste resten van camping Gerritsfles op de Veluwe worden opgeruimd. Foto Eric Brinkhorst Radio kootwijk Camping Gerrits Fles wordt weer opgenomen in natuurgebied. Graafwerkzaamheden en verpouperd pand. ©foto eric brinkhorst Brinkhorst, Eric

Het terrein van de voormalige camping Gerritsfles in Radio Kootwijk lijkt op een militair oefenterrein. De begroeiing en bebouwing is met de grond gelijk gemaakt. Alleen azuurblauwe puinresten verraden dat de kuil in het midden van de zandvlakte een zwembad was. Gerritsfles is opgedoekt om de natuur vrij spel te kunnen geven. Op kwetsbare plekken in het midden van de Veluwe worden campings opgeheven; ter compensatie mag de recreatiesector aan de rand van het natuurgebied uitbreiden.

“Groei en Krimp' heet de operatie, onderdeel van Veluwe 2010, een groot plan van de provincie Gelderland om het versnipperde bos- en natuurgebied meer aaneengesloten te maken. Andere onderdelen zijn het opheffen van defensieterreinen, de aanleg van ecoducten en het veranderen van grasland in graasweiden.

Maar tegelijkertijd moet ook de economie op de Veluwe (duurzaam) worden versterkt, onder meer door het geven van een nieuwe bestemming aan het voormalige zendstation Radio Kootwijk en de aanleg van toeristische voorzieningen. “Mensen komen naar de Veluwe omdat het mooi is. En om het mooi te houden, moeten we investeren“, zegt commissaris van de koningin Clemens Cornielje.

In het kader van Groei en Krimp denkt de provincie honderd hectare aan de natuur terug te kunnen geven. Behalve Gerritsfles zijn de afgelopen jaren nog drie campingterreinen aangekocht. Met zeven andere campingeigenaren worden besprekingen gevoerd. Het zijn veelal kampeerterreinen die “versteend' zijn door (semi-)permanente bewoning en bij opheffing een hoge “natuurwinst“ opleveren. Na sanering worden de terreinen door het rijk overgedragen aan organisaties als Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en het Geldersch Landschap.

De kale aanblik van het Gerritsfles-terrein toont aan dat het menens is met de krimp. Maar waar blijft de groei? In de oorspronkelijke plannen mocht de groei vooruitlopen op de krimp, maar de realiteit is dat er aan de rand van de Veluwe nog geen schop de grond in is gegaan. “Door procedures en stroperigheid komt het niet goed van de grond“, zegt regiomanager Martin Maassen van de Recron, de vereniging van recreatieondernemers. Campingeigenaren die willen uitbreiden, worden geconfronteerd met veel provinciale regelgeving en protesten van plaatselijke belangenverenigingen. “Het enthousiasme wordt gefrustreerd“, zegt Maassen. De Recron ziet in de situatie rond Hoenderloo een “testcase' voor het welslagen van Groei en Krimp. Na jarenlange voorbereiding is onlangs de benodigde wijziging van het bestemmingsplan door de provincie goedgekeurd, waardoor vier bedrijven kunnen uitbreiden, maar plaatselijke belangengroeperingen hebben aangekondigd naar de Raad van State te stappen. Zij vrezen verstening door de bouw van bungalows en zijn ongevoelig voor het argument dat elders op de Veluwe natuur wordt teruggewonnen.

“Op zo'n terrein als dat van Gerritsfles is de vegetatie volledig verstoord. Herstel kan wel dertig, veertig jaar duren“, zegt voorzitter Henk Siepel van de Bewonersvereniging Immenberg, in het dagelijks leven werkzaam bij onderzoeksinstituut Alterra. Wat de bezwaarmakers betreft moet er eerst gekrompen worden, voordat er gegroeid wordt, zoals de Vogel- en Habitatrichtlijn voorschrijft. De Gelderse Milieufederatie staat achter Groei en Krimp, omdat zij van mening is dat in het geheel genomen de Veluwse natuur erop vooruitgaat.

De campings die willen uitbreiden zeggen niet lang te kunnen wachten. In de strijd om de steeds meer eisende recreant moeten ze hun kampeerterrein wel aanpassen: autovrij maken, een overdekt zwembad, grotere staanplaatsen, de bouw van luxe “lodges' - alles wordt gedaan om de kwaliteit te verbeteren. “Wij concurreren niet alleen met andere campings. Tegenwoordig vlieg je ook voor 35 euro naar Lissabon“, zegt eigenaar Herman Prangsma van de Wije Werelt uit Otterlo. Meer comfort draagt bij aan verlenging van het kampeerseizoen, verklaart Harry Uithol van De Pampel in Hoenderloo. “We kunnen het niet meer in zes weken verdienen.“

Uithol kocht drie jaar geleden zijn bedrijf in de verwachting dat hij vrijwel direct kon uitbreiden. “Al die vertraging is rampzalig. Nu zijn we te klein om te overleven.“ Als er niet snel zicht is op uitbreiding, zegt Uithol, is hij wellicht gedwongen zijn terrein te verkopen aan een projectontwikkelaar. “En die zal het wel verkavelen er er bungalows op zetten. Dat willen we toch niet.“

Ook de provincie Gelderland wil vaart zetten achter Groei en Krimp om deze “uitponding' te voorkomen. “Ik ben blij dat de ondernemers ongeduldig zijn. Dat ben ik namelijk ook“, zegt gedeputeerde René van Diessen. “Maar wij zijn wel gebonden aan regels. Je kunt niet willekeurig bedrijven laten groeien. We moeten de procedures volgen en helaas heeft zo'n Raad van State veel tijd nodig.“