“Geen rechtstreekse betalingsrelatie met de SP'

Minister Remkes vindt het ongewenst dat vergoedingen van SP-politici rechtstreeks in de partijkas worden gestort. De vergoeding zou persoonlijk zijn.

Vorig najaar, tijdens een vergadering van fractievoorzitters in de Provinciale Staten van Utrecht, begon SP-fractievoorzitter Ton Witteman over de SGP. De rechtbank had beslist dat die partij geen subsidie meer zou krijgen, omdat vrouwen geen volwaardig lid mogen zijn. Witteman wilde weten of de SGP-fractie in de Provinciale Staten nog wel recht had op de fractievergoeding van de provincie.

Witteman zegt dat de fractievoorzitter van GroenLinks toen vroeg: “Hoe zit het eigenlijk met jullie centjes?“ Witteman legde uit dat de provincie Utrecht al het geld dat voor de SP-Statenfractie bedoeld is - de fractievergoeding en de persoonlijke vergoedingen - overmaakt naar een rekening van het landelijk partijbureau van de SP. De Statenleden krijgen van de partij alleen geld voor hun onkosten.

Zo gaat het ook met de vergoedingen van SP-politici in andere provincies, in gemeenteraden en in de Kamer. Als ze zijn gekozen, tekenen Statenleden en gemeenteraadsleden een “akte van cessie'. Daarin staat dat het geld voor hun politieke werk op een rekening mag worden gestort van de SP. Ook het partijbestuur en de griffiers van de Provinciale Staten en de gemeenteraden tekenen de akte. Voor de Kamerleden is zo'n overeenkomst er niet, maar ook hun vergoeding gaat rechtstreeks naar de SP-kas.

“Geen mens die zich er druk over maakt“, zegt Ton Witteman. Maar commissaris van de koningin Boele Staal (D66), die voorzitter was van het fractievoorzittersoverleg, deed dat wel. Hij noemde de directe betalingen van de provincie aan de SP “onzuiver“.

Op 27 oktober vorig jaar schreef Staal een brief aan minister Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD). Hij vroeg om een principiële uitspraak over het geld voor de SP. Een “rechtstreekse betalingsrelatie“ tussen de provincie en een partijpolitieke organisatie vond Staal “uit een oogpunt van onafhankelijkheid en onpartijdigheid onwenselijk“. Staal noemde die relatie “belangenverstrengeling“.

Hij had ook ontdekt, schreef hij aan Remkes, dat de griffier van de Provinciale Staten niet bevoegd was om de “akte van cessie' te tekenen. Staal had de overeenkomst opgezegd en de andere fractievoorzitters waren het daarmee eens. Er was wel een probleem. De SP-Statenleden kregen hun persoonlijke vergoeding nu op hun privé-rekening, maar dat stortten ze meteen terug. De provincie bewaart het geld op een rekening.

Remkes antwoordde drie maanden later. Hij steunde Staal. “Uw opvatting om de financiële relatie tussen provincie en volksvertegenwoordigers zuiver te doen zijn, kan ik volgen en ik onderschrijf dan ook uw voornemen om betalingen rechtstreeks aan de Statenleden te verrichten.“

Wat betekent dit voor de SP? Marga van Broekhoven, penningmeester van de SP, kan zich nauwelijks voorstellen dat andere provincies het voorbeeld zullen volgen. De SP, zegt ze, doet alles volgens de regels. “Volgens het Burgerlijk Wetboek mag iedereen die iets te vorderen heeft, zelf aanwijzen aan wie de schuld voldaan wordt. Je kunt je salaris ook op de rekening van je oma laten storten.“

Politici van de SP hebben met het bestuur van hun partij afgesproken dat ze hun vergoedingen afstaan aan de SP. “In goed vertrouwen“, zegt Van Broekhoven. Maar het zou lastig zijn als het bestuur de politici elke maand aan die afspraak zou moeten herinneren. “Dan zou je er een debiteurenbeleid op moeten zetten.“

Gemeenten en provincies bieden volksvertegenwoordigers het “fictief werknemerschap' aan. Daardoor kunnen ze de loonbelasting alvast inhouden. De SP-politici doen daarna zelf aangifte van hun inkomsten bij de belastingdienst - ook van hun gift aan de partij. Die gift kunnen ze van hun belasting aftrekken, tot maximaal 10 procent van hun inkomsten. Het SP-bestuur houdt bij of ze uiteindelijk overhouden waar ze volgens hun afspraak met de partij recht op hebben: hun onkostenvergoeding.

Volgens de SP en ook volgens het Inter Provinciaal Overleg (IPO), de koepelorganisatie van provincies, wordt de fiscus niet benadeeld door deze constructie. “Het is geneuzel om niks“, zegt SP-fractievoorzitter Witteman uit Utrecht. Hij denkt dat de commissaris van de koningin er een probleem van maakt om de SP “een koekje van eigen deeg“ te geven. “Omdat wij als SP de commissaris aanspreken op zijn bijverdiensten.“

Volgens de provincie Utrecht is er “om reden van zuiverheid en transparantie“ een eind gemaakt aan de directe betalingen. “Het gaat om een persoonlijke vergoeding. Het moet niet zo zijn dat de provincie de SP subsidieert.“

Minister Remkes laat weten dat hij de betalingen ook “ongewenst“ vindt. Hij wil nagaan of de regeling veranderd moet worden.