“Met opa Sharon was alles tenminste duidelijk'

Vandaag kiezen de Israëliërs een nieuw parlement.

Een gesprek met een groep vroegere activisten van de Arbeidspartij die nu allemaal een andere richting inslaan.

Likud. Onder de slogan ‘Sterk tegen Hamas’ voert oud-premier Benjamin Netanyahu (57) campagne tegen plannen om eenzijdig, zonder onderhandelingen nederzettingen te ontruimen. ‘Bibi’ wil alleen land opgeven als de Palestijnen terrorisme afzweren, alle wapens inleveren en bereid zijn Jeruzalem als joodse hoofdstad te erkennen. Likud was onder Sharon jarenlang de grootste partij van Israël, maar raakte diep verdeeld over de ontmanteling van de 21 nederzettingen in de Gazastrook in de zomer van 2005. Dat leidde tot een breuk in de partij. ** CORRECTS LOCATION TO BEERSHEVA ** A supporter of Likud's party's leader Benjamin Netanyahu, right, hold up an election poster as he arrives for a campaign rally ahead of the upcoming elections, in the southern town of Beersheva, Israel, Sunday, March 19, 2006. Israeli general election is to be held March 28. (AP Photo/Anja Niedringhaus) Associated Press

Tomer bestuurde de bus, Dror regelde de zaalhuur, Eti schreef pamfletten, Shayke zorgde voor de geluidsinstallatie en Maya pepte scholieren en studenten op. Allemaal waren zij linkse vrijwilligers, de waterdragers in de Israëlische verkiezingscampagne van 1996 van Shimon Peres na de moord op oud-premier Rabin.

Tien jaar later, daags voor de parlementsverkiezingen, zeggen begrippen als links en rechts, vreedzame coëxistentie met de Palestijnen en vriendschap met de Arabische buurlanden hun weinig meer. “Wat ik het liefst wil, is een lange periode van rust en routine, zoals in Zwitserland of Nederland. Het is hier mania depressiva, mania depressiva. We hebben normaliteit nodig om onze interne problemen op te lossen“, zegt Tomer Harel, tegenwoordig leraar en homeopaat.

Het groepje drukbezette dertigers ziet elkaar regelmatig, maar het is lang geleden dat zij op de donderdagse uitgaansavond in Café Tamar aan de Sheinkinstraat in Tel Aviv zijn geweest. Café Tamar is de hang-out van oud links; de persfoto's aan de muren, de politieke tekeningen en twee grote schilderijen van Rabin en Peres, die is overgestapt van de Arbeidspartij naar het centrumrechtse Kadima, en een enkel bekend gezicht herinneren aan die tijd.

Hoe gevuld hun levens ook zijn met werk en familiebesognes, het nieuws volgen zij nauwgezet via internet, radio, tv en de dikke weekendkranten van het nationalistische Ma'ariv en centrumrechtse Yediot Ahronot. Geen van hen leest meer het linkse Ha'aretz, want “zo grijs en vervelend“. Het staat vast dat zij gaan stemmen, hoewel de campagne de tamste was in de Israëlische geschiedenis en de apathie onder de bevolking groot. “Saai betekent nog niet onbelangrijk. Het gaat over onze grenzen, het is een soort referendum over de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever“, denkt Maya Posnerson, zakenbankier en zwanger.

Als de Blonde Leffes en rode wijn zijn geserveerd zegt Dror Ben Forado, die bij de internationale koerier UPS werkt en in de avonden geschiedenis studeert: “Ik heb in '96 nadat Peres na de Palestijnse bomaanslagen had verloren van Netanyahu een brief aan Peres geschreven dat ik in hem zou blijven geloven. Maar ik ben toch van mening veranderd. Eerst die vreselijke lynching van twee Israëlische soldaten in Ramallah en daarna de gruwelijke aanslagen op de bussen hebben mij erg aan het denken gezet. Ik kwam tot de conclusie dat de Palestijnen ons de oorlog hebben verklaard. Ik snap heel goed dat de Palestijnen razend zijn, maar ja, wij zijn hier nu eenmaal. We moesten terugvechten daarom koos ik voor Sharon in 2001.“

Tomer, zijn vrouw Eti en Shayke Shrem begrijpen zijn redenering, hoewel voor hen de Palestijnse aanslagen niet de belangrijkste reden zijn om de Arbeidspartij te verlaten. “Het heeft meer met onze eigen ontwikkeling te maken. We hebben nu banen, we hebben kinderen. Veiligheid op school, in onze straat en gezondheidszorg zijn belangrijker geworden. Rechts voelt dat beter aan dan links. Bij Sharon wist je dat hij wat hij zei ook zou doen. De meeste politici zeggen niet echt wat ze denken en zullen doen“, zegt Eti, inkoopmanager bij Motorola. Voor Hamas is zij “maar een beetje bang“, meer zorgen maakt zij zich over het geweld op het schoolplein van haar twee zoontjes.

Tomer: “Wij wonen in Kfar Saba, vlakbij de Palestijnse gebieden. Bij ons is het veiligheidshek een grote muur. Ik haat muren, maar door de muur is het aantal autodiefstallen en inbraken bij ons enorm gedaald. We kunnen nu weer onze achterdeur gewoon laten openstaan.“

Hij is niet bang voor Hamas. “Integendeel, ik begrijp de Palestijnen wel. Zij kozen voor duidelijkheid. Eindelijk duidelijkheid. Als wij dat ook doen dan is er misschien hoop. Misschien dat we juist met Hamas tot een soort vrede kunnen komen.“

Shayke: “Zet de prioriteiten van de Israëliërs op een rij en je krijgt deze rangorde: algemene veiligheid, bestrijding van de maffia, beter onderwijs, betere economie, bestrijding van corruptie bij politie en ambtenarij en dan pas komen de Palestijnen.“

Maar op wie zij gaan stemmen is niet duidelijk. Zeker is alleen dat zij niet Netanyahu kiezen. De Likud-leider is passé. Nog nooit in de politieke geschiedenis van Israël is de groep zwevende kiezers zo groot geweest als nu. Hun aantal is goed voor 28 van de 120 zetels. Verwacht wordt dat de zwevende kiezers zich zullen verspreiden over vermoedelijke winnaar Kadima en de nummers twee en drie, de Arbeidspartij en Likud.

Shayke heeft als enige al besloten om op Kadima van waarnemend premier Ehud Olmert zal stemmen, Eti vindt Olmert een “Teflon-politicus“ en “corrupt“. Amir Peretz, de nieuwe leider van de Arbeidspartij, wordt “een aardige kerel“ gevonden, maar een onbeschreven blad. De verschillen tussen de Arbeidspartij en Kadima zijn bovendien zo klein geworden dat zij niet weten waar Peretz eigenlijk voor staat. Dat hij van Marokkaanse afkomst is, heeft daar “niets mee te maken“, klinkt het in koor.

Dror schokt het gezelschap met de mededeling dat hij misschien wel stemt op Avigdor Lieberman. Hij leidt de opmars in de peilingen van Yisrael Beiteinu (Israël is ons huis). Zijn ideeën over het uitruilen van Israëlische gebieden waar veel Israëlische Arabieren (20 procent van de bevolking) wonen met Palestijns gebied waar veel kolonisten wonen, slaan aan. Niet alleen bij de grote groep Russische immigranten, maar ook bij jongeren en soldaten. Dror: “Olmert heeft gelijk als hij zegt dat deze verkiezingen een referendum zijn over de toekomstige grenzen. We moeten die grenzen nu zelf bepalen. Daar is niets fout aan, de VS en Europa zullen dat steunen. In Europa begrijpen ze na de verkiezing van Hamas beter waar wij al heel lang mee te maken hebben, namelijk met moslimfundamentalisten. Maar ik denk niet dat Olmert sterk genoeg is, daarom stem ik waarschijnlijk op Lieberman. Hij lost het probleem tenminste radicaal op.“ Tomer geeft hem gelijk.

Dan neemt Maya het woord: “Jullie weten niet wat jullie zeggen. Je kan niet zomaar honderdduizenden mensen van het ene naar het andere land verplaatsen, ook niet als zij in hun dorpen kunnen blijven wonen. Je kan niet de Palestijnen blijven onderdrukken, zij worden alleen maar armer en bozer. Wij moeten gewoon weg uit de bezette gebieden. Ik ben in verwachting en ik wil niet dat mijn dochter straks als soldaat radicale extremisten in de nederzettingen moet verdedigen. Punt uit. Ik stem op Meretz.“ Dat is de partij van Yossi Beilin links van de Arbeidspartij. Maar die opmerking wordt op het terras in zwoel en mondain Tel Aviv, een wereld verwijderd van de Palestijnse gebieden, weggehoond. “Was opa Sharon er nog maar. Dan was tenminste alles duidelijk“, zucht Shayke.

Volg de verkiezingsavond in Israël via een live webcast in het Engels: http://elections.shmooze.com