“Friese heli's voor de Friezen'

De reddingshelikopters in Leeuwarden moeten weg. Hun taken kunnen vanuit Den Helder worden waargenomen. De eilanden maken zich zorgen.

“Mijn man kreeg een hartaanval op Terschelling, maar dankzij uw helikopter gaat het goed met hem.“ Luchtmachtcommandant Ben Ruijs van de vliegbasis Leeuwarden vertelt dat hij geregeld wordt aangeschoten door echtgenotes die hem namens hun man bedanken.

In Leeuwarden zijn drie kanariegele Agusta Bell reddingsheli's (in jargon tweety's) voortdurend paraat. Hun belangrijkste taak is het redden van vliegers op zee, maar ze vliegen ook gewonden en zieken van de Friese Waddeneilanden naar ziekenhuizen op de wal. Jaarlijks vinden er ongeveer 150 urgente patiëntenvluchten plaats.

Maar minister Kamp (Defensie, VVD) wil het 303 Search And Rescue Squadron afstoten uit bezuinigingsoverwegingen. Hij wil een nieuw Defensie Helikopter Commando (DHC) oprichten bij vliegveld De Kooy in Den Helder. Spoedeisend patiëntenvervoer zal dan vanaf daar met nieuwe NH90-helikopters worden uitgevoerd. Volgens Defensie zijn de nieuwe toestellen groter en sneller.

In Friesland spreekt men van een onacceptabele aantasting van de hulpverlening. De Friese commissaris van de koningin, Nijpels, zegt compleet te zijn overvallen. “Dit is een pure bezuinigingsmaatregel, waarover we bovendien niet zijn ingelicht.“ Vliegen van Den Helder naar Vlieland en Terschelling lijkt korter, maar de patiënten moeten wel naar de ziekenhuizen in Leeuwarden. De dure NH90 moet dan weer terug van Leeuwarden naar Den Helder. Dat leidt tot extra vliegbewegingen op het Wad, terwijl Defensie juist wil bezuinigen.“

Vanaf Den Helder naar Ameland en Schiermonnikoog vliegen duurt langer dan vanaf Leeuwarden, onderstreept hij. Bij rampen of zware ongevallen moeten er gespecialiseerde hulpverleningsteams vanuit Leeuwarden mee naar de eilanden. Directeur Lutz Jacobi van de GGD Fryslân: “De effectiviteit van de rampenbestrijding neemt af. Bij grote rampen moeten eerst traumateams vanaf Leeuwarden worden ingevlogen. Dat kost tijd. Rampenbestrijding in Friesland kun je niet vanuit Den Helder coördineren.“ Nijpels wijst erop dat Vlieland, Terschelling, Ameland en Schier bestuurlijk bij Friesland horen. “De SAR is compleet geïntegreerd in het Friese hulpverleningsapparaat.“

Ook de gemeentebesturen van de eilanden zijn bang dat de zorg verslechtert. Burgemeester Visser van Terschelling noemt de helikopters “onvervangbaar“, ook gezien de 500.000 badgasten die jaarlijks het eiland bezoeken.

Hoofd luchtmachtvoorlichting Van der Leij echter onderstreept dat de NH90's meer kunnen. De kwaliteit van de dienstverlening voor patiënten van de eilanden wordt niet aangetast, zegt hij. Minister Kamp antwoordde onlangs op Kamervragen dat het serviceniveau gelijk blijft.

Vlieland heeft op de oostpunt van het eiland een helihaven, waar overdag een SAR-heli staat. Burgemeester Galama vreest dat de zorg verschraalt. “Ambulancebroeders en piloten zijn goed op elkaar ingespeeld. De hartbewaking aan boord van de helikopters is betaald door de zorgverzekeraar. Het is de vraag of ze dat ook in de nieuwe toestellen doen.“

Burgemeester Swart van Schiermonnikoog noemt de snelle aanvliegtijd uit Leeuwarden van groot belang. “Als het om leven of dood gaat, ben je hier vanaf Leeuwarden sneller dan vanuit Den Helder.“ Hij vindt het “te zot voor woorden“ als de SAR zou verdwijnen.

Voor commandant Ruijs telt een ander argument dan aanvliegtijden. Die verschillen op kleine afstanden niet zo gek veel. Belangrijker vinft hij het “wisselgeld“ dat hij dreigt kwijt te raken als de SAR-toestellen verdwijnen. “We vliegen 's avonds vaak met F-16's en veroorzaken veel overlast. De Friese samenleving heeft daar begrip voor, omdat we ook reddingsvluchten uitvoeren. Als ik dat wisselgeld kwijtraak, kan ik de Friezen moeilijker overtuigen van het belang van de vliegbasis.“

    • Karin de Mik