De “softie' van de verkiezingen in Israël

Israël kiest vandaag een nieuw parlement. De tweede plaats is vermoedelijk voor de Arbeidspartij van nieuwkomer Amir Peretz. Niet dankzij de Russische minderheid die hem collectief wantrouwt.

“De straatkat van Sderot', “de Stalin-clown' of “de Arabier'. De Russischtalige media, zoals de dagbladen Courier en Mabatru, hebben in een vroeg stadium van de Israëlische verkiezingscampagne Amir Peretz, de nieuwe leider van de Arbeidspartij, al aan de kant gezet. Als Peretz, geboren in het Marokkaanse Bougade, vandaag in de parlementsverkiezingen op de tweede plaats eindigt en met de vermoedelijke winnaar Olmert van Kadima een regering vormt, is dat niet te danken aan de Russische stem, de 750.000 kiezers onder de 1,3 miljoen immigranten uit de landen van de voormalige Sovjet-Unie.

In de laatste uren van zijn verkiezingscampagne deelt Peretz, die met Stalin een gedrongen gestalte, een hoge stem en een grote snor gemeen heeft, op de Rothschild Boulevard in Tel Aviv ontspannen rode, zelfgekweekte anjers uit aan buiten rokende kantoorwerkers, wachtende automobilisten en vroege eters in de restaurants. Veilig gebied, want, op de blonde bewakers van de restaurants en winkels na, zijn er nauwelijks Russen te bekennen.

Van zijn strijd tegen “etnische en sociale demonen“ is hier weinig te merken. Het Bauhauskwartier van de Witte Stad is eigen terrein, althans voor ashkenazische politici als Isaac Herzog die Peretz omringen. Peretz zelf doet opgewekt en onafgebroken pratend zijn best om de talrijke zwevende kiezers (goed voor 24 parlementszetels) “terug te halen“ naar de Arbeidspartij, die ook lijdt onder de “desertie“ van Shimon Peres.

Hij spreekt uitsluitend over de hoogstnoodzakelijk hervorming van de pensioenen en de verhoging van het minimumloon. Het afbreken van de staatsmonopolies in de economie steunt de oud-vakbondsleider die in 2003 een golf stakingen tegen de privatiseringsplannen organiseerde, maar Israël mag niet wegglijden in de “kapitalistische jungle van Netanyahu“. De economie groeit weer spectaculair, maar een op de vijf Israëliërs leeft onder de armoedegrens. Meer dan 100.000 gepensioneerden, nieuwe immigranten en orthodoxe families staan dagelijks of wekelijks bij de voedselbanken van synagogen en liefdadigheidsinstellingen.

Met geen woord spreekt Peretz over het vredesproces, de Palestijnen en andere diplomatieke breinbrekers, die hij denkt op te lossen in rechtstreekse onderhandelingen met president Abbas, Hamas mijdend. “Ik wil een sociale revolutie ontketenen. Onze demonen scheiden ons, de demonen zetten joden op tegen Arabieren, Marokkaanse joden tegen Russische joden, sefardim tegen ashkenazim. Als we deze barrières overwinnen, zal Israël bloeien“, oreert de opvolger van Shimon Peres, die zichzelf omschrijft als “de nieuwe Israëliër“. Ongetwijfeld is Peretz er verantwoordelijk voor dat het in de Israëlische verkiezingscampagne niet uitsluitend ging over veiligheid en grenzen, maar ook over brandende sociale kwesties. Hij dwong daarmee de andere partijen zich ook uit te spreken over de grote kloof tussen arm en rijk, tussen de overheids- en de privésector, onderwijsvernieuwing en de verdeling van de hervonden welvaart.

Hoewel hij zijn best heeft gedaan in de uithoeken van Israël, in de grote volkswijken en de ontwikkelingsstadjes in Galilea en de Negev, is Peretz er nog niet in geslaagd van de Arbeidspartij weer de grootste van het land te maken.

“Zijn agenda spreekt honderdduizenden kiezers aan, hij voelt de onderstromen goed aan, maar hij kampt tegen grote vooroordelen. De ashkenazische elite vertrouwt hem niet, chique links aarzelt en het grote Russische blok moet hem gewoonweg niet omdat hij van Marokkaanse afkomst is“, zegt Ari Shavit, politicoloog en columnist.

Meteen na zijn onverwachte overwinning om het partijvoorzitterschap zei Peretz dat hij, als het aan hem ligt, binnen 24 uur een vredesverdrag met de Palestijnen kan sluiten en dat hij het tijd vindt dat een Israëlisch-Arabische politicus tot minister wordt benoemd. Als een van de weinigen heeft Peretz ook campagne gevoerd onder de Israëlisch-Arabische kiezers die overwegend op de drie Arabische lijsten stemmen. Hij zou daarom “te soft“ zijn.

“Hij heeft ook geprobeerd tot de Russen door te dringen, maar dat is niet gelukt. De kloof tussen de immigranten uit de voormalige Sovjet-Unie en de immigranten uit Tunesië, Libië en Marokko is daarvoor nog steeds te groot“, aldus Shavit.

De Russischtalige media hebben Peretz neergezet als een clown of hebben hem volkomen genegeerd, hoezeer de Arbeidspartij met Russisch ondertitelde reclamespots, campagnebijeenkomsten en een gesprek met de Russischtalige hoofdredacteuren getracht heeft het front te doorbreken. Een havenstad als Ashdod, ook wel de “hoofdstad van de Russen' genoemd, is geen wingewest voor Peretz.

Op zondag, de laatste echte campagnedag, ontbreekt hij totaal in het straatbeeld van de havenstad waar meer Russisch dan Hebreeuws wordt gesproken en opschriften van restaurants en winkels tweetalig zijn. De Moldaviër Avigdor Lieberman van het hardrechtse Yisrael Beiteinu staart vanaf de posters naar de voorbijgangers.

“Het is een van de vele paradoxen“, zegt de in Moskou opgegroeide Eliezer Feldman, die acht jaar geleden naar Israël verhuisde. Hij is geboren in de Oeral, studeerde in Moskou en werkt nu als sociaal-psychologisch onderzoeker in Ashdod en Herzliya-Pituach. “We spreken over de Russen, maar deze immigranten komen voornamelijk uit Kazachstan, Moldavië, Wit-Rusland, Oekraïne, Turkmenistan en Baluchistan. Alle sociale kwesties spelen voor hen ook, maar toch stemmen zij zelden op de Arbeidspartij. En de meesten van ons zijn ronduit xenofoob, onversneden anti-Arabisch. Zeker de helft van de Russische kiezers zal op Lieberman stemmen, omdat hij uitsluitend voor hen opkomt en alle Arabieren het land uit wil zetten.“

En: “De Russen hebben sinds hun komst in de vijf laatste verkiezingen bepaald wie er premier werd. Door het wegvallen van Sharon, die zij vereerden om zijn daadkracht, zijn zij in de war geraakt. Jongeren zullen wegblijven en de ouderen zullen op de rechtse partijen stemmen. Een ding is zeker: Peretz zullen zij nooit steunen, hoe hoog hun sociale noden ook mogen zijn.“