Beperk rente en risico

Geldverstrekkers moeten van minister Zalm minder hoge hypotheken verstrekken. Alternatieven zijn een starterslening, koopsubsidie of ouders die garant staan.

Een jaar lang zocht Wouter Lieftink (25), inkoopmedewerker bij een horecagroothandel, naarstig naar een koopwoning rond Amsterdam. Vorig jaar augustus vond hij een tweekamerappartement in Amsterdam Zuid. “Ik heb 45 vierkante meter in een mooie rustige buurt“, vertelt hij. “Met mijn budget van 130.000 euro moest ik wel zelf slopen en verbouwen, met hulp van vrienden en familie.“

Voor hypotheekadviezen ging Lieftink langs bij kennissen en diverse adviseurs. “Uiteindelijk heb ik een beleggingshypotheek gekozen, wegens de lagere rente en de lagere maandlasten, want ik wil wel leuk blijven leven.“

Zijn hypotheek valt onder de Nationale Hypotheekgarantie (NHG), wat rente en risico scheelt. “Ik heb wel meer opgeknapt dan ik eerst van plan was, maar nu ben ik hartstikke blij. Ik kan op de fiets naar mijn werk.“

Hypotheekverstrekkers vrezen dat woonstarters zoals Lieftink zeldzamer zullen worden. Afgelopen februari droeg minister Zalm (Financiën) hun op vanaf deze zomer minder scheutig met hoge huizenleningen te zijn. De afgelopen tien jaar explodeerden de woningprijzen. Vooral in de Randstad verleidt en dwingt dat tot hoge hypotheken in meer risicovolle vormen. Bij de huidige rente besteden 180.000 huishoudens 30 à 40 procent van hun inkomen aan de hypotheek.

Met een gedragscode wil de minister vooral de verstrekking van zogeheten tophypotheken ontmoedigen. Wie toch zo'n hoge lening wil, krijgt van zijn geldgever straks de waarschuwing dat hij rekening moet houden met een mogelijke restschuld. Ook moeten hypotheekverstrekkers testen of je tien jaar lang een “toetsrente' van 6 procent zou kunnen betalen. Nu geldt die test voor vijf jaar. Verder mag je hooguit 30 procent van je besteedbare huishoudinkomen aan hypotheeklasten gaan uitgeven.

Natuurlijk, dat is veiliger, maar de Nederlandse Vereniging van Banken verwacht dat de gemiddelde hypotheekhoogte door deze afspraken met 5 procent zal zakken. “Starters op de woningmarkt worden door de maatregel relatief zwaar getroffen“, zegt Postbank-woordvoerster Cindy Penders. “Zij zijn gedwongen om hun woning zwaar te financieren.“

Zijn er ook alternatieven? Misschien heb je recht op koopsubsidie. Dat is een overheidsregeling voor kopers met lage inkomens die te weinig mensen benutten. Val je niet onder de voorwaarden, dan heb je misschien iets aan een starterslening. Zo'n 75 gemeentes bieden die aan.

Een starterslening is een tweede hypotheek als aanvulling op de maximale hypotheek die je met Nationale Hypotheek Garantie kan krijgen. De starterslening loopt maximaal 30 jaar en is in ieder geval de eerste drie jaar renteloos en aflossingsvrij.

“Of kijk je ouders eens lief aan“, oppert woordvoerder Kees van de Kerk van de Hypotheker. Hij doelt op hypotheekconstructies waarbij ouders garant staan of meebetalen. Welgestelde ouders kunnen hun kinderen ook zelf geld uitlenen of schenken. “Of wacht tot je met zijn tweeën bent. Dan kun je meer betalen.“

Bouw je een bestaan op buiten de Randstad, dan blijkt er financieel nog veel mogelijk. Zo kochten lerares Linianne Rijs (25) en haar vriend Harm Mosselman (26), beide zonder vaste baan, samen een nieuwbouwwoning in de Vinex-wijk Zuiderburen van Leeuwarden. “We zijn helemaal blij“, zegt de Friezin opgelucht. “Wel vroeg onze hypotheekverstrekker intentieverklaringen van onze werkgevers dat ze ons, mits we goed blijven functioneren, ooit een vaste baan gaan aanbieden.“ Het stel vergeleek diverse hypotheekoffertes. Aegon was voor hen het goedkoopst, omdat Mosselman daar als werknemer personeelskorting krijgt. “Ook vallen we onder de Nationale Hypotheek Garantie, wat weer rente scheelt“, legt Rijs uit. “We lossen af in een mix van sparen en diverse beleggingen. Daarover hebben we nog getwijfeld, want dat is een extra risico. We willen ons huis ook later kunnen betalen.“