Watch those legs, girl!

Bij de mannen is de jaarlijkse roeiwedstrijd tussen Cambridge en Oxford wereldberoemd. Maar ook de vrouwenachten roeien al tachtig jaar dezelfde strijd. Met dit jaar in de boot van Cambridge de Nederlandse Elselijn Kingma (24). 'Elly is eigenwijs.'

Vierentwintig vrouwen die drie roeiboten naar de oever van een rivier dragen. In doodse stilte, tegen het ochtendgloren, in een ijzige koude. Menig misdaadschrijver zou er raad mee weten.

Maar in Ely gebeurt zelden iets dat het daglicht niet kan verdragen. Het is een idyllisch stadje in Cambridgeshire, geliefd bij toeristen vanwege zijn indrukwekkende twaalfde-eeuwse kathedraal die hoog boven het golvend landschap uittorent. En de vrouwen? Zij zijn studenten van de nabijgelegen universiteit van Cambridge. Als de roeisters hun boten in de Great Ouse rivier hebben gedipt, weergalmen ontnuchterende lachsalvo's tegen de oever.

'Dames, mag ik jullie aandacht', klinkt het vanuit het boothuis, dat uitzicht biedt op de rivier. Roger Silk, een aimabele zestiger die sinds 1984 de scepter zwaait bij de Cambridge University Women's Boat Club, heeft haast. Hij wijst op de videobeelden, die een dag eerder van de roeisters zijn gemaakt. 'Lizzy, jij drukt je schouders te ver naar buiten. En jij, Lucy, moet meer tempo maken.' Hij kijkt om zich heen. 'Dat geldt voor iedereen. Het moet écht sneller willen we de race winnen.'

Silk doelt op The Boatraces, de jaarlijkse roeiwedstrijden tussen de rivaliserende universiteiten van Cambridge en Oxford. De race dateert van 1829, maar was de eerste honderd jaar alleen toegankelijk voor mannen. Miljoenen Britten zijn er jaarlijks getuige van hoe zij van Putney naar Mortlake roeien - een afstand van zeven kilometer die zo'n achttien minuten in beslag neemt. De Women's Boat Race wordt in Henley-on-Thames verroeid. Voor het eerst in de geschiedenis van de vrouwenregatta, die dit jaar op zaterdag 1 april wordt gehouden, heeft zich een Nederlandse gekwalificeerd: de 24-jarige Elselijn Kingma.

Kingma is een kleine, gespierde vrouw die volgens haar teamgenoten geen blad voor de mond neemt. 'Elly is eigenwijs', vindt Jennifer Hawton, de 20-jarige captain van de 'zware' ploeg, waarvan Kingma deel uitmaakt. 'Als iedereen linksom wil, gaat zij rechtsom.' Daar staat volgens Hawton tegenover dat Kingma veel verantwoordelijkheidsbesef heeft. 'Ze ontfermt zich als een moeder over het team. Soms met iets te veel overgave, maar aan haar oprechtheid twijfelt niemand. En ze dwingt respect af door haar jarenlange ervaring.'

Kingma roeit al sinds haar achttiende. Als eerstejaarsstudent psychologie en geneeskunde aan de Universiteit Leiden meldde zij zich aan bij roeivereniging Njord. 'Waarom roeien', vraagt zij tussen twee trainingen door, in een trendy café aan de oever van de Great Ouse. 'Omdat ik graag in de natuur ben; het geeft mij rust. Bovendien word je fysiek sterk van deze sport. Ondanks alle studentenfeesten heb ik mij al die jaren in Leiden heel gezond gevoeld. In tegenstelling tot veel van mijn studiegenoten die er vermoeid en bleekjes bij liepen. Wie de hele dag achter de computer zit, moet een goede balans zien te vinden.'

Tijdens haar studie werd Kingma uitgenodigd voor een debatingtoernooi van de universiteit van Cambridge. 'En ja, toen was ik meteen verkocht.' Zij meldde zich aan voor een eenjarige mastersopleiding wetenschapsfilosofie - die zij vorig jaar afrondde - en doet sinds september promotieonderzoek in Cambridge naar wat zij 'concepten van gezondheid' noemt. 'Begrippen als 'gezondheid' en 'ziekte' zijn voor een groot deel gebaseerd op perceptie. Iemand die kanker heeft noemen we ongezond, maar dat geldt ook voor iemand met overgewicht. Bij ethische vraagstukken spelen dat soort aannames een rol. Wie meent dat een doof kind 'ongezond' is, zal eerder voorstander zijn van selectie bij IVF-behandelingen dan iemand die geen onderscheid maakt.'

In de afgelopen zeven maanden combineerde Kingma haar studie met een streng trainingsregime. Ze zat gemiddeld tien uur per week op het water, drie uur in het krachthonk en vier uur op de roeimachine. 'Elly heeft veel uithoudingsvermogen', vindt coach Silk als we haar prestaties later die ochtend vanuit een volgboot beoordelen. 'Ze weet wanneer ze alle zeilen moet bijzetten, maar ze weet ook wanneer het genoeg is. Dat heb je nodig in een relatief onervaren ploeg.'

Als de boot aan snelheid wint - vijfenveertig slagen per minuut, dat is het streven voor boat day- maant de coach zijn pupil om haar 'benen te gebruiken'. Silk: 'Elly roeit te veel over haar rug. Dat kan haar opbreken. Ze heeft hele sterke benen, dat zou ze meer moeten benutten. Watch those legs, zeg ik keer op keer. Maar we krijgen het er wel uit, hoor. Daar heb ik alle vertrouwen in.'

Volgens de coach is een vaak terugkerend probleem bij de studentes dat ze te veel nadenken tijdens het roeien. 'Er zitten nogal wat brainy types tussen. Ze willen niet alleen horen wat ze moeten doen, maar het ook begríjpen. 'Roeien draait om gevoel', houd ik hun vaak voor. Een slag bestaat uit verschillende onderdelen: catch, power phase, finish. Maar hij is pas compleet als al die deeltjes vloeiend in elkaar overlopen - als een goede whisky.'

Silk is gebrand op een overwinning, want de afgelopen jaren hebben zijn girls minder goed gepresteerd dan je op basis van eerdere ervaringen zou mogen verwachten. Hoewel de zware ploeg vorig jaar als eerste over de streep kwam - voor het eerst sinds 2001 - waren de eindtijden van de reserveploeg en de lichtgewichten niet echt hoopgevend.

'Maar ja', zegt Silk, 'onze ploeg kampt met een chronisch geldtekort. Sponsors staan niet voor het vrouwenroeien in de rij. We komen rond van een jaarbudget van 8.000 pond en de roeisters moeten 1.000 pond per jaar bijleggen voor hun eigen uitrusting. En wij hebben nu eenmaal geen kampioenen in ons midden.'

Silk doelt op het mannenteam van Cambridge dat vorig jaar een handvol olympische roeiers afvaardigde, onder wie Bernd Heidicker, de huidige wereldrecordhouder mannen vier zonder. Dat het mannenteam zwaar gesponsord wordt, is tijdens een rondleiding door het trainingscomplex goed te zien. Waar de vrouwen het moeten doen met een achenebbisj kamertje van twee bij drie meter, hebben de mannen de beschikking over een grote crew room, kleedkamers, douchecabines, een fysiotherapeut en een fitnessruimte. 'Zíj houden trainingskampen in Spanje', zegt een ietwat beteuterd kijkende Silk. 'Wij houden het bij Ely.'

Over de sportieve toekomst van zijn Nederlandse pupil laat de coach zich niet echt uit. 'Elly is 24 jaar, dat betekent dat ze nog zo'n vier jaar te gaan heeft. Ze heeft nog voldoende groeimogelijkheden, ik sluit niet uit dat zij volgend jaar tot aanvoerder van het team wordt gekozen. Ze beschikt over voldoende organisatietalent.' Vorig jaar deed Kingma ook al een gooi naar het voorzitterschap van het team, maar toen viel ze door een blessure vroegtijdig uit en moest ze de Boat Race aan zich voorbij laten gaan.

Na drie kwartier vindt coach Silk het welletjes. Hij maant zijn pupillen hun bestellingen in het café af te rekenen, want het is hoog tijd voor de tweede training. Een voor een slenteren zij de karakteristieke bruggen van Ely over. De zon staat inmiddels hoog aan de hemel, de temperatuur is aangenaam. Als er al sprake van mysterie was, is dat voorgoed verdwenen.