'Was grootvader Sharon er nog maar'

Morgen worden in Israël parlementsverkiezingen gehouden. Een gesprek met een groep vroegere activisten van de Arbeidspartij die nu allemaal een andere richting inslaan.

Israëlische schoolmeisjes oefenen hun passen als cheerleaders voor een verkiezingsbijeenkomst van de nieuwe, centrumrechtse partij Kadima in Herzliya. Foto AFP Israeli schoolgirls Rotem Faran,10, and Nitzan Agam, 10, practice their routine as Kadima cheerleaders before a pre-election campaign rally 25 March 2006 at Herziliyah, Israel. Five and a half million Israelis will be eligible to vote in Tuesday's pivotal legislative elections, more than five years after the now-incapacitated Ariel Sharon assumed the premiership, but voter apathy and the risk of a spectacular attack by Palestinian or Lebanese militants could upset the ruling Kadima party's apparently unstoppable stroll to victory on a pledge to set Israel's final borders by 2010. AFP PHOTO/DAVID FURST AFP

Tomer bestuurde de bus, Dror regelde de zaalhuur, Eti schreef pamfletten, Shayke zorgde voor de geluidsinstallatie en Maya pepte scholieren en studenten op. Allemaal waren zij linkse vrijwilligers, de waterdragers in de Israëlische verkiezingscampagne van 1996 van Shimon Peres na de moord op oud-premier Rabin.

Tien jaar later, daags voor de parlementsverkiezingen, zeggen begrippen als links en rechts, vreedzame coëxistentie met de Palestijnen en vriendschap met de Arabische buurlanden hun weinig meer. 'Wat ik het liefste wil is een lange periode van rust en routine, zoals in Zwitserland of Nederland. Het is hier mania depressiva, mania depressiva. We hebben normaliteit nodig om onze interne problemen op te lossen', zegt Tomer Harel, tegenwoordig leraar en homeopaat.

Het groepje drukbezette dertigers ziet elkaar regelmatig, maar het is lang geleden dat zij op de donderdagse uitgaansavond in Café Tamar aan de Sheinkinstraat in Tel Aviv zijn geweest. Café Tamar is de hang-out van oud links; de persfoto's aan de muren, de politieke tekeningen en twee grote schilderijen van Rabin en Peres, die is overstapt van de Arbeidspartij naar het centrumrechtse Kadima, en een enkel bekend gezicht herinneren aan die tijd.

Hoe gevuld hun levens ook zijn met werk en familiebesognes, het nieuws volgen zij nauwgezet via internet, radio, tv en de dikke weekendkranten van het nationalistische Ma'ariv en centrumrechtse Yediot Ahronot. Geen van hen leest meer het linkse Ha'aretz, want 'zo grijs en vervelend'. Het staat vast dat zij gaan stemmen, hoewel de campagne de tamste was in de Israëlische geschiedenis en de apathie onder de bevolking groot. 'Saai betekent nog niet onbelangrijk. Het gaat over onze grenzen, het is een soort referendum over de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever', denkt Maya Posnerson, investmentbanker en zwanger.

Als de Blonde Leffes en rode wijn zijn geserveerd zegt Dror Ben Forado, die bij de internationale koerier UPS werkt en in de avonden geschiedenis studeert: 'Ik heb in '96 nadat Peres na de Palestijnse bomaanslagen had verloren van Netanyahu een brief aan Peres geschreven dat ik in hem zou blijven geloven. Maar ik ben toch van mening veranderd. Eerst die vreselijke lynching van twee Israëlische soldaten in Ramallah en daarna de gruwelijke aanslagen op de bussen hebben mij heel erg aan het denken gezet. Ik kwam tot de conclusie dat de Palestijnen ons de oorlog hebben verklaard. Ik snap heel goed dat de Palestijnen razend zijn, maar ja, wij zijn hier nu eenmaal. We moesten terugvechten daarom koos ik voor Sharon in 2001.'

Tomer, zijn vrouw Eti en Shayke Shrem begrijpen zijn redenering, hoewel voor hen de Palestijnse aanslagen niet de belangrijkste reden zijn om de Arbeidspartij te verlaten. 'Het heeft meer met onze eigen ontwikkeling te maken. We hebben nu banen, we hebben kinderen. Veiligheid op school, in onze straat en gezondheidszorg zijn opeens belangrijker geworden. Rechts voelt dat beter aan dan links, bij Sharon wist je dat hij wat hij zei ook zou doen, de meeste politici zeggen niet echt wat ze denken en zullen doen', zegt Eti, inkoopmanager bij Motorola. Voor Hamas is zij 'maar een beetje bang', meer zorgen maakt zij zich over het geweld op het schoolplein van haar twee zoontjes.

Tomer: 'Wij wonen in Kfar Saba, vlakbij de grens met de Palestijnse gebieden. Bij ons is het veiligheidshek een grote muur. Ik haat muren, maar door de muur is het aantal autodiefstallen en inbraken bij ons enorm gedaald. We kunnen nu weer onze achterdeur gewoon laten openstaan.'

Hij is niet bevreesd voor Hamas. 'Integendeel, ik begrijp de Palestijnen wel. Zij hebben gekozen voor duidelijkheid. Eindelijk duidelijkheid. En als wij dat ook doen dan is er misschien hoop. Misschien dat we juist en alleen met Hamas tot een soort vrede kunnen komen.'

Shayke: 'Zet de prioriteiten van de Israëliërs op een rij en je krijgt de volgende rangorde: algemene veiligheid, bestrijding van de maffia, beter onderwijs, betere economie, bestrijding van corruptie bij politie en ambtenaren en dan pas komen de Palestijnen.'

Maar op wie zij gaan stemmen is niet duidelijk. Zeker is alleen dat zij niet Netanyahu kiezen. De Likudleider is passé. Nog nooit in de politieke geschiedenis van Israël is de groep van zwevende kiezers zo groot geweest als dit verkiezingsseizoen. Hun aantal is goed voor 28 van de 120 zetels. Verwacht wordt dat de zwevende kiezers zich zullen verspreiden over vermoedelijke winnaar Kadima en de nummers twee en drie, de Arbeidspartij en Likud.

Shayke heeft als enige al besloten hij op Kadima van waarnemend premier Ehud Olmert zal stemmen, Eti vindt Olmert een 'Teflon-politicus' en 'corrupt'. Amir Peretz, de nieuwe leider van de Arbeidspartij, wordt 'een aardige kerel' gevonden, maar een onbeschreven blad. De verschillen tussen de Arbeidspartij en Kadima zijn bovendien zo klein geworden dat zij niet weten waar Peretz, oud-vakbondsleider, eigenlijk voor staat. Dat hij van Marokkaanse afkomst is, heeft daar 'helemaal niets mee te maken', klinkt het in koor.

Dror schokt het gezelschap met de mededeling dat hij misschien wel stemt op Avigdor Lieberman, minister van Transport tot 2004. Deze Moldaviër leidt de opmars in de peilingen van Yisrael Beiteinu (Israel is ons huis). Zijn ideeën over het uitruilen van Israelische gebieden waar veel Israëlische Arabieren (20 procent van de bevolking) wonen met Palestijns gebied waar veel kolonisten wonen, blijken aan te slaan, niet alleen bij de grote groep Russische immigranten, maar ook bij jongeren en soldaten. Dror: 'Olmert heeft groot gelijk als hij zegt dat deze verkiezingen een referendum zijn over de toekomstige grenzen. We moeten die grenzen nu zelf bepalen. Daar is niets fout aan en Amerika en Europa zullen dat steunen. In Europa begrijpen ze na de verkiezing van Hamas nu ook een beetje beter waar wij al heel lang mee te maken hebben, namelijk met moslimfundamentalisten. Maar ik denk niet dat Olmert krachtig genoeg is en daarom stem ik waarschijnlijk op Lieberman. Hij lost het probleem tenminste radicaal op.' Tomer geeft hem gelijk.

En dan neemt Maya het woord: 'Jullie weten niet wat jullie zeggen. Je kan niet zomaar honderdduizenden mensen van het ene naar het andere land verplaatsen, ook niet als zij in hun dorpen kunnen blijven wonen. Je kan niet de Palestijnen blijven onderdrukken, zij worden alleen maar armer en bozer. Wij moeten gewoon weg uit de bezette gebieden. Ik ben in verwachting en ik wil niet dat mijn dochter over achttien jaar als soldaat radicale extremisten in de nederzettingen moet gaan verdedigen. Punt uit. Ik stem op Meretz.' Dat is de partij van Yossi Beilin ter linkerzijde van de Arbeidspartij. Maar die opmerking wordt op het terras in zwoel, surfend en mondain Tel Aviv, een wereld verwijderd van de Palestijnse gebieden, weggehoond. 'Was grootvader Sharon er nog maar. Dan was tenminste alles duidelijk', zucht Shayke.