Uitlevering ex-president Taylor novum voor Afrika

Nigeria levert de Liberiaanse oud-president Charles Taylor uit aan de nieuwe democratische regering in Liberia. Zijn banden met Al-Qaeda breken hem op.

Nooit eerder vertoond in Afrika, waar staatshoofden elkaar door dik en dun steunen. De beruchte Liberiaanse oud-president Charles Taylor is in Nigeria niet langer welkom als balling. De Nigeriaanse president Olusegun Obasanjo verklaarde zich zaterdag bereid hem over te dragen aan de nieuwe Liberiaanse regering. Dat gebeurde vermoedelijk onder druk van de Verenigde Staten. De Amerikaanse regering vindt dat Taylor moet boeten, omdat hij banden onderhield met het terreurnetwerk Al-Qaeda.

Taylor woont al ruim tweeënhalf jaar in ballingschap in de Nigeriaanse stad Calabar. Nigeria bood hem in augustus 2003 gastvrijheid om een einde te maken aan een burgeroorlog, op een moment dat de Liberiaanse hoofdstad Monrovia door rebellen omsingeld was.

De uitlevering zal praktisch nog een hele klus zijn. Tussen Nigeria en Liberia bestaat geen uitleveringsverdrag en in Liberia loopt geen aanklacht tegen Taylor. De oud-president wordt wel gezocht door het oorlogstribunaal in Sierra Leone voor misdaden tegen de menselijkheid. Hij wordt onder meer beschuldigd van steun aan rebellen in Sierra Leone die lichaamsdelen afkapten bij de plaatselijke bevolking.

Taylor heeft Liberia eind 1989 in een burgeroorlog gestort en het land jaren als wingewest gebruikt. De Liberiaanse minister van Informatie Johnny McClain zei gisteren dat zijn regering tot een regeling probeert te komen om Taylor over te dragen aan het tribunaal in Sierra Leone.

De hoofdaanklager van het oorlogstribunaal, Desmond de Silva, deed gisteren een dringend beroep op Nigeria Taylor onmiddellijk te arresteren 'om te voorkomen dat hij zijn rijkdom en connecties gebruikt om te ontsnappen, wat ernstige gevolgen zou hebben voor de stabiliteit in de regio'. Kort voor die oproep had een woordvoerder van de Nigeriaanse president al gezegd dat Taylor voorlopig op vrije voeten blijft omdat hij 'in Nigeria geen gevangene is'.

Die woordvoerder ontkende dat president Obasanjo tot uitlevering van Taylor heeft besloten onder druk van de Amerikanen. Obasanjo brengt deze week een staatsbezoek aan de Verenigde Staten. De Amerikaanse regering is er sterk op gebrand om Taylor voor de rechter te brengen. Amerikaanse bladen onthulden al jaren geleden dat Taylor vlak voor en vlak na de aanslagen van 11 september onderdak heeft verleend aan terroristen van Al-Qaeda. Sinds 1998 zou hij hun regelmatig diamanten hebben verkocht. De VS hadden alle Amerikaanse banktegoeden van Al-Qaeda bevroren nadat het terreurnetwerk aanslagen had gepleegd op Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania.

taylor Uitlevering aan Liberia omstreden

Bijna drie jaar geleden verklaarde de toenmalige Amerikaanse hoofdaanklager van het tribunaal in Sierra Leone dat Taylor ook onderdak had verleend aan andere terreurorganisaties, zoals de fundamentalistisch shi'itische organisatie Hezbollah.

De nieuwe president van Liberia, Ellen Johnston-Sirleaf, was afgelopen week op staatsbezoek in Amerika. Ze lunchte met president Bush. Tijdens haar succesvolle tournee werd ze uitgebreid geprezen door de Amerikaanse regering. Woensdag wacht de Nigeriaanse president Obasanjo een veel moeilijker onderhoud met Bush. Aanhangers van Obasanjo zijn in Nigeria een campagne begonnen om de grondwet te wijzigen opdat hij voor een derde ambtstermijn kan worden herkozen. Amerikaanse functionarissen in Washington hebben zich daar tegen verklaard.

Een andere bron van onvrede voor de Amerikanen is het toegenomen geweld in de olierijke Nigerdelta, waardoor olieleveranties aan de Verenigde Staten in gevaar komen. Om de groeiende Amerikaanse kritiek op zijn beleid te temperen, zou de Nigeriaanse president volgens Nigeriaanse kranten hebben ingestemd met de uitlevering van Taylor. De Nigeriaanse krant Guardian zegt dat het Witte Huis heeft overwogen om Obasanjo niet te ontvangen.

De uitlevering van Taylor is controversieel. Taylor kreeg ruim tweeënhalf jaar geleden een vrijgeleide naar Nigeria om een bloedbad in de Liberiaanse hoofdstad Monrovia te voorkomen. Een lid van Taylors partij in Liberia zei gisteren: 'Dit is een zwarte dag voor Nigeria. Door toe te geven aan buitenlandse druk komt het vredesakkoord van 2003 op losse schroeven.' Taylor doet nog steeds goede zaken in Liberia. Hij is onder meer eigenaar van het grootste bedrijf voor mobiele telefonie. Aanhangers en familieleden zitten in het parlement. Uitlevering van Taylor kan de broze stabiliteit in gevaar brengen.

Obasanjo, die voor het eerst president was tussen 1976 en 1979, stamt uit een tijd dat Afrikaanse leiders elkaar altijd de hand boven het hoofd hielden. Of ze nu dictators, psychopaten of criminelen waren, presidenten vonden altijd een veilig heenkomen in Afrikaanse 'broederstaten'. Met de genocide in Rwanda in 1994 groeide op het continent het besef dat er een einde moest komen aan deze straffeloosheid. Na de bloedbaden in Rwanda en Sierra Leone kwamen er internationale tribunalen. De in 2002 opgerichte Afrikaanse Unie beloofde geen 'vakbond voor staatshoofden' te willen zijn. Ze nam onlangs een aanvraag in overweging om de ex-Tsjadische president Hissene Habré uit te leveren wegens oorlogsmisdaden. Habré leeft in ballingschap in Senegal.