Regionale Duitse verkiezingen verstevigen basis grote coalitie

Na de verkiezingen van gisteren in drie Duitse deelstaten is de positie van de grote coalitie onder leiding van bondskanselier Angela Merkel in Berlijn iets versterkt.

Regionale verkiezingen in drie deelstaten hebben de machtsbasis van de grote coalitie van CDU en SPD in Berlijn verstevigd. Geen van beide partijen leed in de regio onverwachts gezichtsverlies. In de Bondsraad, de deelstatenkamer, is de macht van de coalitie onder leiding van Angela Merkel nog iets toegenomen.

Voor de interne dynamiek van de nationale coalitie hebben de eerste regionale verkiezingen sinds het aantreden van de regering-Merkel goed uitgepakt. De CDU won in Baden-Württemberg (7,3 miljoen inwoners). De SPD boekte een grote overwinning in Rijnland-Palts (3 miljoen). In Saksen-Anhalt (2,1 miljoen) blijft de CDU aan de macht en zal de SPD hoogstwaarschijnlijk tot de regering toetreden en de plaats innemen van de FDP.

Politici van beide grote partijen lezen in de uitslag een motie van vertrouwen voor de regering-Merkel. 'De grote coalitie heeft betrouwbaarheid in de politiek geïntroduceerd, vertrouwen gewekt en voor een beter economisch klimaat gezorgd', aldus CDU-premier uit Nedersaksen, Christian Wulff. 'De kiezers hebben dat gehonoreerd.' SPD-voorzitter Matthias Platzeck ziet de uitslag als 'wind in de rug' voor de coalitie.

Uit peilingen bleek in de afgelopen maanden dat vooral de CDU en kanselier Merkel van de grote coalitie hebben geprofiteerd. Terwijl de christen-democraten sinds het aantreden van de regering vier maanden geleden steeds populairder werden, daalde de SPD in de nationale peilingen gestaag. Een licht aangeslagen SPD is gunstig voor Merkel, maar een zwakke SPD is op termijn een risico. Naarmate de afstand tussen de coalitiepartners groeit, neemt de profileringsdrang en daarmee de onrust in het kabinet toe.

Gisteravond kon zowel de CDU als de SPD met de uitslag goed uit de voeten. De CDU verwees vooral naar Baden-Württemberg, een traditioneel CDU-fort, waar premier Günter Oettinger aan de macht kan blijven. Hij kwam maar 0,9 procentpunt te kort voor een absolute meerderheid. In Rijnland-Palts redde premier Kurt Beck de eer van de SPD door een absolute meerderheid in de wacht te slepen. Beck muntte zijn regionale zege prompt om in een adhesiebetuiging voor de hele SPD. Voor de kleine liberale FDP vielen de uitslagen tegen. In Baden-Württemberg blijft ze aan de macht, maar in Rijnland-Palts is ze voor een meerderheid niet meer nodig en in Saksen-Anhalt is ze te klein geworden om de CDU aan de macht te helpen. Als de FDP in Mainz buiten de regering blijft, kunnen de liberalen in de Bondsdag geen grondwetswijzigingen meer blokkeren.

Politieke commentatoren gaan ervan uit dat het ondanks de evenwichtige uitslag voor de regeringspartijen onrustiger zal worden in politiek-Berlijn. In de aanloop naar de verkiezingen hebben de twee grote partijen elkaar ontzien. De regering-Merkel schoof een aantal heikele dossiers voor zich uit om felle twisten tussen de coalitiegenoten te vermijden.

De verwachting is nu dat de toon harder zal worden en dat op zijn minst een aantal moeilijke onderwerpen op tafel zal komen. Het heetste hangijzer is de hervorming van de financiering van de zorg. De onenigheid tussen de christen- en sociaal-democraten is op dit punt zó groot, dat men tijdens de coalitiebesprekingen afgelopen najaar niet tot overeenstemming kon komen. Vandaag nog zou SPD-minister Ulla Schmidt, Gezondheidzorg, haar ideeën presenteren aan kanselier-Merkel.

Het gebrek aan harde confrontaties in de campagnes is volgens opinieonderzoekers een belangrijke oorzaak voor de lage opkomst. In Saksen-Anhalt bijvoorbeeld bracht slechts 44 procent van de stemgerechtigden een stem uit.

Rectificatie / Gerectificeerd

In de inzetjes bij Regionale Duitse verkiezingen verstevigen basis grote coalitie (27 maart, pagina 5) staan verkeerde bevolkingsaantallen. De goede zijn voor Baden-Württemberg 7,3 miljoen, Rijnland-Palts 3 miljoen en Saksen-Anhalt 2,1 miljoen inwoners.