Kerk kiest partij voor illegalen in VS

In de VS protesteerden honderdduizenden dit weekeinde tegen een verscherping van het anti-immigratiebeleid. Zijn illegalen criminelen? In de grensstreek wordt een manier van leven bedreigd.

In het centrum van Los Angeles demonstreerden zaterdag een half miljoen mensen tegen een verscherping van de immigratiewetten. Het was een van de grootste demonstaties in de recente geschiedenis. Foto AP Demonstrators march to protest federal immigration legislation around City Hall in Los Angeles, Saturday March 25, 2006. The U.S. House of Represenatives passed HR 4437 bill that would make it a felony to be in the U.S. illegally, impose new penalties on employers who hire illegal immigrants and erect fences along one-third of the U.S.-Mexican border. The Senate is to begin debating the proposals on Tuesday. (AP Photo//Los Angeles Times, Bob Chamberlin) **MANDATORY CREDIT BOB CHAMBERLINJ/LOS ANGELES TIMES NO MAGS OUT, NO SALES NO TELEVISION** Associated Press

Hier vinden illegale werknemers 's ochtends een baantje. Even ten zuiden van Tucson, in Arizona - een kilometer of tachtig van de Mexicaanse grens - posten ze met honderden op parkeerplaatsen bij groothandels in bouwmaterialen. Aannemers slaan er dakbedekking, sierpleister of emmers verf in. Zodra er eentje naar buiten rijdt, zwermen de latino's erop af.

De aannemer gaat dan geroutineerd op de laadbak van zijn truck staan, wijst zwijgend de koppen aan die meekunnen, en scheurt minuten later met een volgeladen truck weg. Het is zeven uur 's morgens, een nieuwe werkdag kan beginnen. 'Dit gebeurt elke ochtend', zegt Daniel Patterson, een lokale activist die opkomt voor illegale werknemers. 'In alle openbaarheid. Niemand die er iets tegen doet.'

Het leven in de grensstreek, vertelt Patterson, is een eeuwenoude vermenging van de Noord- en Latijns-Amerikaanse cultuur. Een half miljoen inwoners heeft Tucson, 36 procent is latino. 'Ik heb altijd Spaans gesproken. Ik ben opgegroeid tussen de illegalen. Ik ben eraan gewend.'

Het is een cultureel patroon dat onder druk staat. In Washington vallen deze week beslissingen over de toekomst van het immigratiebeleid, en alle voortekenen wijzen op een historische verharding van de aanpak van illegalen.

De Verenigde Staten zijn traditioneel een land van immigranten - maar de publieke opinie vertoont deze dagen isolationistische trekken: men is, vooral buiten de grensstreken, massaal verontrust over de nieuwe instroom en meent dat het land door zijn open grenzen terroristen vrij spel geeft (zie inzet).

Tekenend voor het klimaat is dat president George W. Bush zich aan de linkerkant van het debat bevindt - een debat waarop hij door zijn verzwakte positie overigens nauwelijks greep heeft.

Het draait om twee onderwerpen: grensbewaking en de naar schatting elf miljoen illegale immigranten in het land. Over grensbewaking zijn Republikeinen het onderling globaal eens. Die wordt drastisch uitgebreid. Varianten waarover besluiten zullen vallen zijn een verdubbeling van het aantal douaniers, en de aanleg van in totaal ruim 1.100 kilometer muur langs grens met Mexico, een derde van de hele grens van California tot en met Texas (op dit moment staat op enkele kleine grensstroken al een muur).

De splijtzwam vormen de elf miljoen illegalen. Bush wil ze de status van gastarbeider geven, maar zijn conservatieve partijgenoten voelen daar in dit verkiezingsjaar niets voor. Zij zeggen dat illegaal gedrag niet beloond mag worden.

Eind vorig jaar wisten isolationistische Republikeinen een wet door het Huis van Afgevaardigden te krijgen die van illegalen misdadigers maakt. Zelfs hulp aan illegalen wordt een zwaar misdrijf. Of de wet wordt ingevoerd is nog onzeker - dat kan pas als het Huis en de Senaat er overeenstemming over bereiken.

De emoties lopen intussen hoog op. Zaterdag ging in Los Angeles het ongekende aantal van 500.000 demonstranten de straat op tegen een 'criminalisering' van illegalen. En de leiding van de katholieke kerk heeft bij monde van kardinaal Roger Mahony, de aartsbisschop van Los Angeles, aangekondigd dat de kerk de wet niet zal gehoorzamen. 'Er komt een confrontatie tussen deze kerk en de overheid aan', zegt Bob Carney, een priester in Tucson die verzwakte illegalen in de grensstreek bijstaat met water, voedsel en vluchtroutes.

Ook strategen van de Republikeinen vrezen de wet. Hispanics zijn de snelst groeiende kiezersgroep in de VS. Een van de grondslagen van de overwinning van Bush in 2004 was dat 44 procent van de Hispanics op een Republikein stemde, tegen maximaal dertig procent in eerdere verkiezingen. Grover Norquist, een Republikeinse strateeg, rekende onlangs voor dat de Republikeinen hun meerderheid sowieso verspelen als ze met anti-immigratie retoriek de latino-kiezers van zich vervreemden.

Als je verder richting Mexico rijdt, richting de grensplaats Nogales, komt de surrealistische werkelijkheid van de grensstreek in beeld, vertelt activist Daniel Patterson. Vanaf een kilometer of dertig voor de grens zijn de wegen overbevolkt met federale grenscontroleurs. Maar voordat je dit gebied bereikt, rij je kilometers langs de schamele maar onbedreigde woongemeenschappen van de illegalen.

Je moet een meter of honderd vanaf de rijbaan het gele zand van de woestijn inrijden, legt Patterson uit, en dan komen de geïmproviseerde huisjes vanzelf in beeld - keten, caravans, campers. Colonias worden ze genoemd. Stroom, water en riool zijn niet beschikbaar. Het vuilnis wordt niet opgehaald. De straten hebben geen naam.

Een Mexicaanse die op verzoek van Patterson haar hoofd buiten de deur steekt, vertelt in gebroken Engels dat ze hier al vier jaar zonder verblijfsvergunning met haar gezin woont. Ze werken allemaal in de landbouw.

Politie heeft ze nog nooit over de vloer gehad. De enige overheidsvertegenwoordigers die langs komen zijn ambtenaren van het regionale bestuur. Ze bieden een helpende hand bij het opruimen van chemische toiletten en vuilnis, zegt ze. 'Officieel mogen wij hier niet zijn. Maar niemand zegt dat we weg moeten.'