Eerste Afrikaanse ex-leider uitgeleverd

Nigeria kondigde gisteren aan dat het de Liberiaanse ex-leider Taylor zal uitleveren.

Hij wordt beschuldigd van oorlogsmisdaden.

De Nigeriaanse president Olusegun Obasanjo heeft besloten de van oorlogsmisdaden beschuldigde ex-Liberiaanse leider Charles Taylor uit te leveren, vermoedelijk onder Amerikaanse druk. Sinds president Taylor in 2003 als onderdeel van een vredespact voor Liberia in ballingschap ging in Nigeria had Obasanjo dit geweigerd.

De nieuwe president van Liberia, Ellen Johnson-Sirleaf, was de afgelopen week op staatsbezoek in Amerika en lunchte daar met president Bush. Tijdens haar succesvolle bezoek werd ze uitgebreid geprezen door de Amerikaanse regering. Deze week reist Obasanjo naar Amerika, waar hem een veel moeilijker onderhoud met Bush wacht. Zijn aanhangers zijn in Nigeria een campagne begonnen om de grondwet te wijzigen opdat Obasanjo voor een derde ambtstermijn kan worden herkozen. Amerikaanse functionarissen in Washington hebben zich daartegen uitgesproken.

Een andere belangrijke bron van onvrede voor de Amerikanen is het toegenomen geweld in de olierijke Niger-delta waardoor de olieleveranties aan de Verenigde Staten steeds meer in gevaar komen. Om de groeiende kritiek op zijn beleid af te zwakken zou de Obasanjo alsnog hebben toegegeven aan de druk vanuit de VS voor Taylors uitlevering. De Nigeriaanse krant The Guardian citeert bronnen in het Witte Huis die zeggen dat werd overwogen om Obasanjo uit protest niet te ontvangen.

De uitlevering van Taylor is controversieel. Als de prijs voor vrede werd president Taylor in 2003 een vrijgeleide gegeven naar Nigeria. Een lid van de Taylors partij zei gisteren: 'Dit is een zwarte dag voor Nigeria om toe te geven aan de druk. Hiermee komt de vredesdeal van 2003 ten einde.' Taylor doet nog steeds goede zaken in Liberia, en familieleden en aanhangers zitten in het parlement. Uitlevering aan Liberia kan de broze stabiliteit na vele jaren burgeroorlog in gevaar brengen.

Liberia's president Johnson-Sirleaf zei enkele dagen geleden in een rede voor het Amerikaanse Congres: 'Hoewel we eenheid en verzoening nastreven, mag dat niet ten koste gaan van gerechtigheid. Liberia heeft weinig andere keuzes dan gerechtigheid na te streven in lijn met de VN.'

Het is aanneembaar dat Taylor wordt uitgeleverd aan het Internationale Oorlogstribunaal in Sierra Leone. Dit is de wens van de VS. De vraag is echter of Taylor daar veilig kan worden opgesloten. Er zijn sinds vorig jaar geen VN-troepen meer in Sierra Leone die hem zouden kunnen bewaken. In Liberia zijn nog wel duizenden VN'ers gelegerd.

Nigeria en Liberia onderhouden al jaren moeizame relaties. Nigeria greep in 1990 in Liberia in om de toenmalige president Samuel Doe te beschermen tegen de rebellie van Taylor. Nadat Doe was vermoord namen Nigeriaanse troepen de macht over in de hoofdstad, Taylor had inmiddels tweederde van het land ingenomen. Daarna begon de toenmalige Nigeriaanse dictator Abacha verkiezingen te eisen in Liberia. Die kwamen er in 1997 en werden gewonnen door Taylor. Toen Taylor in 2000 zelf werd bedreigd door rebellen, weigerde Nigeria - inmiddels onder democratisch bestuur - hem te helpen.