Slechte verliezers

Ik kan een glimlach niet onderdrukken: de intellectuele pleitbezorgers van de Hollandse revolte, die de afgelopen jaren niet van de televisie en de opiniepagina's waren af te slaan en aan een stuk door hun solidariteit beleden met de getergde burger die het niet langer pikte, die weigerde zich nog langer neer te leggen bij een egocentrische elite en een door en door vermolmde 'democratie' - al die keffertjes en scheffertjes, kortom - juist deze helden van de nieuwe tijd maken zich nu opeens ernstig zorgen over de geestesgesteldheid van diezelfde burger. In de Volkskrant schreef H.J. Schoo een lang hoofdschuddend stuk over de bange Nederlander, die nu ineens niet meer blaakt van herontwaakt zelfvertrouwen, maar juist beverig probeert te schuilen onder de paraplu van de politicus of partij die hem bescherming belooft tegen de grote boze wereld. Schoo: ,,De opmars van links is geen massale bekering tot traditioneel links gedachtegoed. Het electoraat trekt naar links omdat het verwacht dat zijn thans grootste prioriteit daar in betere handen is dan bij andere partijen. Het wil geen ingrijpende hervormingen, heeft daar ook nooit om gevraagd, laat staan linkse experimenten. Het wil vooral houden wat het heeft, vreest de hectiek van een prestatiemaatschappij en klampt zich vast aan een 'samenleving met gevoel voor gemeenschapszin' - zoals Paul Schnabel al vaststelde.''

Goed gezien - alleen een beetje laat. Nog maar kort geleden schatte dezelfde Schoo de Hollandse burger een stuk standvastiger in. Politiek rechts, schreef hij toen met eenzelfde zelfverzekerdheid, was voortaan de stem van het volk geworden. De linkse elite hield zich alleen maar bezig met 'de bevestiging van eigen morele en intellectuele superioriteit' en had geen oog voor de ware noden van het 'volk'. In die dagen hield H.J.Schoo nog heel veel van het volk.

Het is goed om je intellect niet klakkeloos te onderwerpen aan de zogenaamde volkswil - jammer dat al die teleurgestelde commentatoren daar niet een paar jaar eerder mee zijn begonnen. De toon van nu vormt een schril contrast met de Hallelujah-toon over de volkswil die werd aangeheven na de opkomst van Fortuyn. Nu het vrijwel zeker lijkt dat de PvdA deel gaat uitmaken van de volgende regering - de huidige regering wordt zo weinig serieus genomen, dat de gemeente Wageningen alvast een voorschot genomen heeft op het asielbeleid van de volgende - heeft de burger ineens geen heilig gelijk meer. Er is geen sprake meer van ontwaakt zelfbewustzijn, en al helemaal niet bij de allochtone kiezer die voor het eerst naar de stembus is gegaan. Paul Scheffer signaleert plotseling een alarmerende etnische tweedeling in de maatschappij, enkel omdat 80 procent van de allochtone kiezers op zijn eigen partij gestemd heeft. En op de opiniepagina's vliegen de de onheilscenario's je om de oren - met een links 'horrorkabinet' (Elsevier) terug naar het verlammende multiculturele wensdenken, akelig cliëntelisme onder allochtone bestuurders, het cultiveren van slachtofferschap bij groepen die koppig buiten de Nederlandse maatschappij blijven staan.

Het is de taal van slechte verliezers. Dat allochtonen zich massaal in de armen van de PvdA hebben gestort, is niet meer dan begrijpelijk. Het is de Hollandse neoconservatieven de afgelopen jaren nu eenmaal niet gelukt een duidelijk onderscheid te maken tussen kritiek en stemmingmakerij, of zelfs tussen het nuchter constateren van misstanden en paranoïde racisme - terwijl ze toch genoeg kansen hebben gehad. Het onderscheid tussen islamkritiek en moslimhaat is, ik druk het zachtjes uit, niet helemaal helder gemaakt. Om een kleine, verbeten bevolkingsgroep voor zich te paaien in de geest van Pim en Theo, hebben ze een veel grotere groep van zich vervreemd. Door deze dubbelhartigheid kunnen immigranten het nooit goed doen: wanneer ze zich niet laten zien, weigeren ze om mee te doen. Gaan ze in grote getalen naar de stembus, dan willen ze het hier overnemen.

Als er een tweedeling is ontstaan, dan komt dat niet door de doortrapte vijfde colonne radicale islamieten die door middel van een druk op de stemcomputer in heel het land stiekem de sharia probeert in te voeren, maar door de paranoïde moslimangst die een groot deel van de denkende klasse na 11 september 2001 in zijn greep heeft gekregen. Deze week hekelde Olivier Roy, de Franse islamkenner, in deze krant de 'paniekpolitiek' die de radicale islam in ons land teweeg heeft gebracht. 'Het westen heeft wel vaker ondemocratische ideologieën voortgebracht. Als de afgelopen eeuw ons iets heeft laten zien, dan is dat wel de kracht van de democratieën.'

Die paniek zie je het mooist aan de eenmanspartij van Geert Wilders: het voormalige VVD-kamerlid wil, samen met de volledig ontspoorde neoconservatief Bart-Jan Spruyt, de westerse verworvenheden verdedigen door ze af te schaffen. Daarmee, zegt Roy terecht, speel je fundamentalistische moslims in de kaart; je onderwerpt je aan hun claustrofobische discours, waarin geen plaats is voor pluriformiteit. Maar de stemming is omgeslagen. Nog geen jaar geleden wist Wilders een meerderheid van de Tweede Kamer tot een idioot burqa-verbod te bewegen - en nu heeft niemand meer zin het uit te voeren. Wilders is de Edwin de Roy van Zuydewijn van de Nederlandse politiek geworden.

Ik voorspel dat Ayaan Hirsi Ali vóór de komende kamerverkiezingen plotsklaps een heel eervolle nieuwe uitdaging buiten de VVD vindt.

Populisme in Nederland: een hoop hysterie - en een klein beetje corrigerend vermogen. Maar nu er een einde aan de polarisatie van nieuwrechts lijkt te zijn gekomen, klinkt het onmiddellijk verongelijkt dat onaangepaste allochtonen nu wel weer gepamperd en bangelijke burgers naar de mond gepraat zullen worden. Dat valt te bezien. Door deelname aan de verkiezingen hebben veel allochtonen zich tot Nederland bekend. Dat is wat iedereen wilde - in ieder geval wat iedereen zei dat hij wilde.

Wie het gevoel heeft dat hij er echt bijhoort, zal ook beter kritiek kunnen verdragen. Dat men genoeg heeft van de paniek en de paranoia, wil niet zeggen dat men automatisch zal terugvallen in naïviteit. Dat zal de PvdA moeten bewijzen. Maar degenen die vier jaar geleden dachten dat ze Nederland radicaal zouden veranderen, moeten nu eerst hun eigen ideologische aannames maar eens aan kritische zelfreflectie onderwerpen. Fortuyn, het multiculturele drama, Irak - het is een hele kluif.