Overbodig minikruistochtje tegen het muziekonderwijs

In zijn artikel `De analfabetische luisteraar kan ook Groot Luisteren` (Opinie & Debat 18 maart) pleit Henkjan Honing voor muziekonderwijs dat zich concentreert op de niet-talige aspecten van muziek: ”Het kunnen benoemen of verwoorden van muziek (zoals ons in menige muziekles wordt gevraagd) is van ondergeschikt belang, omdat muziek, de uitvoering en de luisterervaring in essentie niet-talig en fundamenteel onverwoordbaar zijn.”

Honing heeft gelijk als hij zegt dat een conceptuele benadering van muziek en de respectvolle aandacht voor de structuur van muzikale composities ons een beperkt inzicht geven in wat muziek eigenlijk is: geen autonoom object, maar een proces waar we zelf, als luisteraar of musicus, deel van zijn. En hij heeft ook gelijk als hij zegt dat het door Elmer Schönberger gevoerde pleidooi voor het `Grote Luisteren` (Huizingalezing 2005) ons wat dat betreft niet veel verder helpt. Dit `Grote Luisteren` is immers vooral het opgaan van de luisteraar in `Grote Muziek`.

Het is echter jammer dat Honing zijn wetenschappelijke inzichten gebruikt als vertrekpunt voor een nogal overbodig minikruistochtje tegen het huidige muziekonderwijs.

Ik geloof helemaal niet dat daarin het `benoemen` of `verwoorden` van muziek een doel op zich is. Evenmin heb ik Schönbergers Huizinga-lezing begrepen als een pleidooi voor zulk `talig` onderwijs. Honing vecht tegen een schim die hij zelf heeft opgeroepen, en poneert een tegenstelling die in werkelijkheid niet zo absoluut is als hij wil doen geloven.

Talig muziekonderwijs en luisteronderwijs gaan in de praktijk vaak samen. Over de verhouding tussen beide onderwijsvormen valt natuurlijk te discussiëren. Maar dit moet dan wel gebeuren met enige notie van het doel dat muziekonderwijs zich stelt: mensen deelgenoot maken van een muziekcultuur waarin talige en niet-talige conventies van oudsher door elkaar lopen.

Michiel Schuijer

Coördin. Masterprogramma `Theorie der Muziek` Conservatorium van Amsterdam/Universiteit van Amsterdam