'Milieumaffia maakt zwoegende branche kapot'

Vanaf vandaag mogen mosselvissers geen Iers 'mosselzaad' zaaien in de Oosterschelde. Yerseke is ontsteld - zonder Iers mosselzaad gaat het niet meer. 'De hele bedrijfstak staat op de tocht.'

Een mosselkotter uit Yerseke. Om de mosselbanken met mossels te bevolken moeten de vissers eerst 'mosselzaad' uitzaaien. Dit komt uit de Waddenzee en Ierland. Foto Evelyne Jacq Europa, Nederland, Oosterschelde, 13-03-2006 Proef wegvissen Japanse oesters Op maandag 13 maart gaan Zeeuwse mosselkotters op drie plaatsen in de Oosterschelde verwilderde Japanse oesters wegvissen. De Japanse oesters, ook wel creuses genoemd, leveren in toenemende mate problemen op voor de visserij, de recreatie en mogelijk ook voor de natuur. Het streven is de groei van het oesterbestand in evenwicht te brengen met de andere gebruiksfuncties van de Oosterschelde. Het wegvissen van 2 x 25 ha oesterbanken ter hoogte van de Zandkreek, de Vondelingplaat en in de Kom van de Oosterschelde bij de Oesterdam is een proef om te bekijken of het wegvissen van de oesters effectief is om een te sterk oprukkende oesterpopulatie terug te dringen. Na het opvissen zullen de mosselkotters de Japanse oesters terugstorten op een drietal aangewezen locaties in de Oosterschelde waar ze naar verwachting zullen afsterven. Hierna kunnen de oesters opgevist worden voor verdere verwerking van de schelpen. Voor het opvissen van de Japanse oesters zijn de benodigde vergunningen verleend. De effecten van het wegvissen van de Japanse oesters worden nauwlettend gemeten door onderzoeksbureaus. Proef In opdracht van het provinciaal bestuur van Zeeland heeft een consortium van onderzoeksbureaus, bestaande uit het RIVO te Yerseke, AquaSense te Colijnsplaat en MarinX te Scharendijke, een rapport uitgebracht over de wenselijkheid en de mogelijkheden om het Japanse oesterbestand te beheren in de Oosterschelde. De onderzoeksbureaus en de vissers constateren dat het oesterbestand nog steeds in omvang toeneemt en dat niet helder is of en wanneer de groei stopt. De onderzoeksbureaus raden aan een praktijkproef uit te laten voeren. Deze proef wordt begeleid door een werkgroep waarin de schelpdiersector, natuur- en milieuorganisaties en de betrokken overheden (provincie Zeeland, ministerie LNV, Rijkswaterstaat directie Zeeland) vertegenwoordigd zijn. De uitkomsten van de proef bepalen of het op grotere Visserij Oesters Jacq, Evelyne

Aan de Korringaweg in Yerseke hangt de geur van mosselen. Hier op de dijk aan de Oosterschelde zijn tal van mosselhandelaren gevestigd. Een mooie dag voor mosselen!, zo prijst Zeeland's Roem zijn koopwaar aan. Concurrent Prins & Dingemanse biedt Mosselen van goede afkomst! 'Het zijn prachtige moderne bedrijven', zegt passant J. Sinke. 'Maar hoe lang nog? Ze staan zwaar onder druk door de milieuregels.'

Afgelopen woensdag verbood de Raad van State met ingang van vandaag het verzaaien van onvolgroeide Ierse mosselen in de Oosterschelde. Het hoogste bestuursrechtorgaan oordeelde dat minister Veerman (Landbouw, CDA) ten onrechte veertig Zeeuwse visserijbedrijven een vergunning had verleend. 'De minister heeft niet aangetoond dat het uitzaaien en weer opvissen van deze mosselen (...) geen significante gevolgen kan hebben voor de natuurwaarden in het gebied', aldus de raad.

Het was een zware klap voor de Zeeuwse vissector, die bij gebrek aan Nederlandse productie steeds afhankelijker is geworden van mosselzaad uit Ierland. 'Ik had de neiging de vlag bij mijn huis in Yerseke halfstok te hangen', vertelt M. van der Meijden-De Dreu, raadslid van de VVD in de gemeente Reimerswaal, waartoe Yerseke behoort. 'Het was een zwarte dag.' Ze meent dat 'een zwoegende branche', die zichzelf altijd bedruipt en 'een zuiver product' aflevert, door 'de milieumaffia' dreigt te worden kapotgemaakt.

In café-restaurant De Kruik, op een steenworp van de Korringaweg, valt kastelein K. Wagenaar haar bij. 'De werkgelegenheid van hardwerkende mensen - half Yerseke - komt inderdaad in gevaar', zegt hij. Toen het ook hier vorig jaar ineens 'over en uit' was met de kokkelvisserij, is het volk van het dorp 'wakker geworden', legt hij uit. 'En nu is het heel bezorgd, ja.' Hij merkte dat ook deze week, toen cameraploegen de klanten aan zijn bar interviewden over het intrekken van de vergunning.

De onrust in het Zeeuwse vissersdorp is te wijten, zo zeggen de bewoners, aan de Vogelbescherming, de Faunabescherming en de Zeeuwse Milieufederatie, die bij de Raad van State telkens weer bezwaar aantekenen tegen de jaarlijks te verlenen vergunning. In de gemeenteraad heeft de ChristenUnie voorgesteld om de subsidie aan de Zeeuwse Milieufederatie maar te beëindigen.

Maar een woordvoerder van de Zeeuwse Milieufederatie legt uit dat hun bezwaar tegen het Ierse mosselzaad terecht is: 'Iers mosselzaad vormt een bedreiging voor de diversiteit van dieren in de Oosterschelde, het maakt de natuur schraler. Bovendien, de Ierse mosselen kunnen ziekten meenemen die hier niet voorkomen. Ik geef toe: de kans daarop is niet groot.'

'Ziekten? Die zijn door ons toedoen nooit veroorzaakt, en we importeren al vele jaren uit Ierland', reageert A. van Oost, werknemer bij Prins & Dingemanse en woordvoerder van de veertig betrokken Zeeuwse visserijbedrijven. Hij noemt de affaire 'een ramp voor de mosselindustrie' en verbaast zich over de uitspraak van de Raad van State. 'In Nederland is men onschuldig tot het tegendeel is bewezen. Niemand kan aantonen dat wij het milieu schade hebben berokkend.'

Van Oost rekent voor dat de banen van tienduizend werknemers in deze regio -'drieduizend direct en zevenduizend indirect bij deze bedrijfstak betrokkenen' - op de tocht kunnen komen te staan. Burgemeester A. Huisman van Reimerswaal spreekt van 'een immens probleem'. Hij zegt dat hij 'al geruime tijd' grote druk uitoefent op 'Den Haag'. Het ministerie had volgens Huisman al lang moeten voldoen aan de voorwaarden van de Raad van State voor het verlenen van een vergunning.

De Raad van State oordeelt dat de minister op grond van de Europese Habitatrichtlijn een 'passende beoordeling' van de gevolgen van het uitzaaien van Ierse mosselen voor het gebied moet uitvoeren. Pas als door 'wetenschappelijk onderzoek' voldoende vast komt te staan dat het uitzaaien geen schade aan het ecosysteem van de Oosterschelde kan toebrengen, mag Veerman een vergunning afgeven.

De Raad van State meent voorts dat het standpunt van de minister dat weigering van de gevraagde vergunning in strijd zou zijn met het vrije verkeer van goederen, zoals vastgelegd in het EG-verdrag, onjuist is. Het ministerie van Veerman wil pas op de affaire reageren als het de uitspraak van de Raad van State heeft bestudeerd.

Aan de Korringaweg in Yerseke wachten de mosselhandelaren de ontwikkelingen af. Boos, bedroefd en ongeduldig.