Maxim Dlugy kan het nog

Omstreeks 1995 zette de Amerikaanse firma Bankers Trust een personeelsadvertentie in The New York Times waarin om schaakmeesters werd gevraagd. Er waren al eerder bekende Amerikaanse schakers overgestapt naar de financiële wereld en kennelijk hadden die zich daar goed geweerd.

Een van de schakers die op de advertentie reageerde was grootmeester Maxim Dlugy. Hij werd aangenomen, wat waarschijnlijk een goede versterking voor Bankers Trust betekende, maar een verlies voor de Amerikaanse schaakwereld.

Dlugy, die in 1985 jeugdwereldkampioen werd, was niet alleen een van de beste Amerikaanse schakers, maar ook een goed organisator die van 1990 tot 1993 president van de Amerikaanse schaakbond was zonder dat er sprake was van ruzie of schandaaltjes, wat in die slangenkuil veel zegt.

Nadat hij tot de bankiers toetrad was het met zijn serieuze schaakcarrière snel gedaan. Hij bleef alleen vluggertjes spelen op de Internet Chess Club en werd daar een keer tweede in het wereldkampioenschap 'bullet', schaken met het krankzinnige speeltempo van een minuut bedenktijd voor de hele partij.

Dlugy was geboren en opgegroeid in Rusland en daardoor de juiste man om zich te bemoeien met de nieuwe Russische economie. Hij wist dat het een jungle was, maar zei tegen zijn vrouw Marina, een jeugdvriendinnetje uit Rusland, dat hij als Amerikaans burger in geval van nood alleen maar een vliegtuig hoefde te pakken om binnen een paar uur weer veilig thuis te zijn.

Dat was te optimistisch. In april van vorig jaar werd Dlugy op het vliegveld van Moskou gearresteerd en overgebracht naar een gevangenis in Perm, dichtbij het Oeralgebergte. De belangrijkste beschuldiging was dat hij 9 miljoen dollar verduisterd zou hebben van een magnesiumfabriek waarbij hij betrokken was.

Hij moest vijf maanden in de gevangenis wachten tot in september zijn proces begon. De aanklager liet de beschuldiging van die negen miljoen vallen, nadat gebleken was dat een concurrent Dlugy's handtekening had vervalst, en wat er overbleef ging om onkostennota's van een paar honderd dollar. In december vorig jaar werd Dlugy van alle beschuldigingen vrijgesproken.

Hij had meer dan acht maanden onschuldig gevangen gezeten, al schijnen de omstandigheden redelijk te zijn geweest. Hij had een schaakbord en stukken, las honderd boeken en leerde zichzelf Italiaans.

Deze maand deed hij voor het eerst sinds 1997 weer mee aan een serieus schaaktoernooi, het Amerikaans kampioenschap in San Diego. Hij zei dat hij in de Russische gevangenis zijn plezier in het schaken weer had teruggevonden. In San Diego haalde hij 4,5 punt uit 9 partijen. Dat had hij vroeger beter gedaan, maar in de partij tegen Igor Schneider liet hij zien dat hij nog steeds scherp en nauwkeurig kan rekenen.

Igor Schneider en zijn oudere broer Dmitry, die ook aan het kampioenschap meedeed, zijn in Oekraïne geboren. Er wordt wel eens gezegd dat het schaakkampioenschap van de Sovjet-Unie nog steeds bestaat, maar tegenwoordig in de Verenigde Staten wordt gespeeld.

Dlugy - Igor Schneider, San Diego 2006

1. c4 e6 2. d4 d5 3. Pf3 c6 4. e3 Pf6 5. Pc3 Pbd7 6. Dc2 h6 Een vreemde zet. Het is niet alleen tempoverlies maar kan in sommige varianten zelfs een verzwakking van de stelling zijn. 7. Ld2 Ld6 8. 0-0-0 De7 9. h3 a6 10. Kb1 dxc4 11. e4 Lc7 12. Lxc4 b5 13. Ld3 c5 14. dxc5 Pxc5 15. Pxb5 Zo wordt zwart gestraft voor zijn zesde zet, die heeft veroorzaakt dat zijn koning nog in het midden staat. Doordat wit in het vervolg vlotjes wint lijkt het of zijn stukoffer eenvoudig is, maar in feite moest het scherp berekend worden. 15...axb5 16. Lxb5+ Ld7 <l>Na 16...Kf8 of 16...Pfd7 is wit 17. Lb4 nog sterker dan in de partij. 17. Lb4 Lb6 Hier was 17...Ld6 niet zo makkelijk te weerleggen, omdat zwart er na 18. e5 Lxb5 19. Lxc5 Dat goed uit zou komen. Het best voor wit na 17...Ld6 lijkt me rustige versterking van de druk met 18. Lxd7+ Pfxd7 19. e5 Lc7 20. Td4 Lb6 21. Thd1, eventueel gevolgd door Pf3-d2-e4.

18. Txd7 Na het stukoffer nog een kwaliteitsoffer, maar wit krijgt alles terug. 18...Pfxd7 19. Pe5 Td8 Hierna gaat het hard. Een betere verdediging was 19...Df6, hoewel zwart zich toch niet zou kunnen redden na 20. Pxd7 Pxd7 21. Td1 Ld4 22. f4. 20. Pxd7 Txd7 21. Td1 0 0 22. Txd7 Wit heeft zijn materiaal met rente teruggewonnen en er komt nog meer zijn kant uit. 22...Dg5 23. f4 Dh5 24. Le2 Dh4 25. Lxc5 Tc8 26. b4 Lxc5 27. bxc5 De1+ 28. Td1 Db4+ 29. Ka1 Txc5 30. Db3 Zwart gaf op.