Maagverkleining verlaagt gewicht én bloeddruk

Extreem dikke mensen bij wie de maag operatief is verkleind, raken niet alleen veel gewicht kwijt. Ook hun bloeddruk daalt naar gezonder waarden. Het verrassende is dat hun gewicht daarvoor niet eens helemaal normaal hoeft te worden.

Medewerkers van het Weight Management Center van de universiteit van Pittsburgh hebben de bloeddruk bij 347 patiënten vóór en na maagverkleinende operaties vergeleken. De deelnemers waren voor de operatie allemaal veel te dik: een body mass index (BMI, het gewicht in kilo's gedeeld door de lengte in het kwadraat) van gemiddeld 49 tot 55. Sommigen hadden zelfs een BMI van 67. Dat is extreem hoog want de normale BMI ligt tussen 18,5 en 25. Het waren dus mensen met een echt ziekelijke vorm van vetzucht. 192 van hen hadden naast hun overgewicht ook een duidelijk verhoogde bloeddruk of gebruikten al bloeddrukmedicijnen (Archives of Surgery, 21 maart).

Anderhalf jaar na de maagverkleining was de BMI van de deelnemers gezakt van gemiddeld 55 naar 35, duidelijk lager maar nog steeds te hoog. Voor de bloeddruk was die daling vaak toch al genoeg: nu hadden 92 mensen een hoge bloeddruk of slikten bloeddrukverlagende medicijnen, de helft minder. Bovendien kon eenderde van de patiënten die oorspronkelijk bloeddrukmedicijnen gebruikten, nu zonder.

In Pittsburgh kregen de meeste mensen een zogenoemde Roux-en-Y-maagbypass. Dat is een flinke ingreep. De chirurg verkleint een deel van de maag tot een zakje met maar een paar eetlepels inhoud en verbindt dat vervolgens direct met de dunne darm. De rest van de maag laat hij samen met de twaalfvingerige darm verderop ook in de dunne darm uitkomen. De eter is nu veel sneller verzadigd en de darm krijgt ook minder kans om voedsel te absorberen.

Een veel minder ingrijpende, maar voor extreem dikke mensen minder doeltreffende techniek is de verticale verkleiningsplastiek van de maag. Die is in Pittsburgh alleen toegepast bij de 20% mensen met een iets lagere BMI, van rond 48,5. De chirurg splitst dan verticaal een klein deel van de maag af en verbindt die door een kleine opening met de rest van de maag. In het nieuwe bovenste compartiment kan maar weinig voedsel en door de nauwe opening naar de rest van de maag zakt dat ook nog eens heel langzaam naar beneden, waardoor er langer een gevoel van verzadiging blijft bestaan.

Afvallen met leefregels zoals minder eten en meer bewegen lukt extreem dikke mensen meestal niet meer. Chirurgische maagverkleining is dan vaak het enige alternatief. Dat kan een hele reeks gezondheidsproblemen voorkomen, zoals diabetes, overbelasting van de gewrichten, kanker en ook, zoals nu blijkt, een hoge bloeddruk, de belangrijkste risicofactor voor hart- en vaatziekte. Bart Meijer van Putten