Geld lenen lucht op

Een meerderheid in de Tweede Kamer wil een verbod op agressieve reclames voor geldleningen, omdat veel mensen zich die vaak niet kunnen veroorloven. VVD-staatssecretaris Henk van Hoof (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) wijst erop dat echte misleidende reclame nu al verboden is. Bovendien moet vanaf 1 mei worden vermeld hoeveel een lening de lener in totaal kost.

Zal zo'n verbod de leenongelukken verminderen? Vast niet. De menselijke natuur laat zich niet beteugelen door milde reclames. Daar komt bij dat lenen, behalve voor een huis, in een te kwaad daglicht staat door alle commotie eromheen. Dat is jammer, want een lening kan een welkom financieel product zijn, mede door de huidige (nog) lage rente. Lenen geeft dan benen, mits de lener de juiste lening selecteert en zich niet laat overdonderen door een verkoper. Lenen lucht in sommige situaties zelfs op.

Flinke sommen geld van miljoenen mensen zitten jaren vast in levensverzekeringen, geblokkeerde spaarrekeningen en beleggingsprojecten, in de overwaarde (verkoopwaarde minus huisschuld) van eigen huizen en ook in erfenissen die maar niet afkomen. Daardoor kan je niet aan je geld komen en groeit het saldo, hoop je, wat op zich een voordeel is.

Maar die (contractuele) blokkering komt na verloop van tijd niet altijd goed meer uit. Je hebt nú geld nodig en wil geen jaren wachten tot het vrijvalt, wanneer de verzekering afloopt, het project eindigt, je huis wordt verkocht of de erflater voor altijd op reis gaat.

Uit reacties van lezers blijkt dat zij zich daar niet bij neerleggen. Ze willen bijvoorbeeld hun (studie-, lijfrente-, beleggings- of kapitaal-)verzekering vóór de einddatum opzeggen (indien mogelijk) en de afkoopwaarde opstrijken. Dat is een dure beëindiging van zo'n contract. Net als het voortijdig uit een project of spaarrekening stappen. Of een gammele constructie om geld over te hevelen van ouders naar kinderen. Wie breekt betaalt, luidt het bekende gezegde. Tijdelijk lenen en op een vaste datum (wanneer er geld op tafel komt) aflossen is dan een elegant alternatief.

Wie dit overweegt en wil onderhandelen met geldschieters, moet het fenomeen lenen en alles wat daaraan vastzit (leenvorm, onderpand, belasting, overlijden, aflossing, belangen gelduitlener) onder de knie zien te krijgen. Een ruim aanbod aan websites staat op lenen.pagina.nl.

Voor starters is www.voorbeginners.info/lenen een informatief begin. Daarop staat een uitleg van de bekendste leenvormen: lenen op onderpand, persoonlijke lening, doorlopend krediet, rood staan, koop op afbetaling, huurkoop en lease.

Lenen op basis van onderpand is meestal voordeliger qua rente dan een doorlopend krediet of een persoonlijke lening. Omdat de geldschieter meer zekerheid heeft dat hij zijn geld krijgt. De bekendste vormen van onderpand zijn het eigen huis (de lening is dan een hypotheek en de rente is aftrekbaar), levensverzekeringen (mits toegestaan) en effecten.

Wie geen onderpand kan inzetten, valt terug op een persoonlijke lening en heeft de zekerheid (in de geschetste opzet) dat hij de aflossing kan betalen uit een toekomstige uitkering of erfenis. Daardoor kan je wellicht voordeliger lenen bij familie of kennissen dan bij een commerciële instelling.

Een lening valt als schuld in box 3 en vermindert daar bijna in zijn geheel de bezittingen, wat de 1,2 procent heffing kan drukken. De rente is niet aftrekbaar van het belastbare inkomen in box 1, zoals de hypotheekrente.

Wie op pad gaat, doet er goed aan minstens drie geldschieters te benaderen: een agressieve, je eigen bank of verzekeraar en een andere bank. Winkelen loont.