De versplintering van rechts Nederland

De rechtse partijen in Nederland zijn verdeeld. Dat blijkt opnieuw nu Kamerlid Wilders zijn verkiezingsprogramma heeft gepresenteerd. 'Het wordt een partij voor bange, boze mensen.'

Den Haag, 25 maart. - Filip Dewinter, leider van het rechts-nationalistische Vlaams Belang, heeft een advies voor de rechtse partijen in Nederland. 'Het is ofwel samen oprukken naar de verkiezingen, ofwel in verdeeldheid ten onder gaan.' Het advies is gratis. Dewinter zou ook niet weten naar wie hij de factuur zou moeten sturen. De slagorde in Nederland is verdeeld, zegt hij door zijn telefoon vanuit Vlaanderen. 'Je hebt rechts-populistisch, rechts-conservatief, rechts-liberaal en rechts-nationalistisch. Dat kan een kluwen worden waarin de kat haar jongen niet meer terug vindt.'

Vorig jaar zei Dewinter dat Tweede-Kamerlid Geert Wilders (Groep Wilders, ex-VVD) de 'natuurlijke leider' was van rechts-Nederland. Nu twijfelt hij tussen Wilders en Marco Pastors van Leefbaar Rotterdam, die volgend jaar mee wil doen aan de landelijke verkiezingen. Dewinter: 'Pastors straalt meer charisma uit en hij komt minder excentriek over. Wilders heeft weer het voordeel van veel media-aandacht door zijn omstandigheden. (Wilders wordt bedreigd en permament bewaakt, red.) Hij heeft politieke moed aan de dag gelegd.'

Voordeel van Wilders is ook, vindt Dewinter, dat hij al in een boek, Kies voor Vrijheid, een ideologische basis heeft gelegd voor zijn partij. Bij het verkiezingsprogramma dat Wilders afgelopen week presenteerde, 'Klare Wijn', hoorde ook een stuk over ideologie. Wilders, geholpen door de conservatieve denker Bart-Jan Spruyt, noemt zijn ideeën 'nieuw-realisme'.

Dewinter verklaart de verdeeldheid van rechts in Nederland door een gebrek aan een gemeenschappelijke ideologie. 'Men vindt elkaar in een paar oppervlakkige punten. Bij ons is het anders. Het Vlaams-nationalisme maakt deel uit van onze maatschappelijke geschiedenis. Als het erop aan komt, zoals bij de LPF, zie je wat gebeurt als ideologie ontbreekt. Het is niet genoeg als je alleen kunt aanvoelen dat dingen fout lopen in een land.'

De ideologie van Wilders is in elk geval niet gemeenschappelijk voor de rechtse partijen in Nederland. Veel te conservatief, zegt Tweede-Kamerlid Joost Eerdmans (LPF), over het verkiezingsprogramma van Wilders. 'Hij wil terug naar de tijd dat er geen moslims waren in Nederland.' Eerdmans zelf richt samen met Marco Pastors een landelijke partij op. Hij zegt: 'Wij willen progressief zijn. Wij vinden dat we het moeten rooien met de moslims die er nu zijn. We zijn vóór het stimuleren van de verlichte islam.'

Tweede-Kamerlid Hilbrand Nawijn (Groep Nawijn, ex-LPF) die een nieuwe 'fortuynistische' partij wil oprichten, vindt Wilders weer veel te liberaal. 'Een uitgangspunt als de vrijheid van meningsuiting propageert Wilders wel heel erg. Hij vindt dat je alles ongeclausuleerd moet kunnen zeggen. Ik vind het te ver gaan om artikel 1 (over gelijke behandeling en non-discriminatie, red.) uit de Grondwet te schrappen.' Het is niet waar, zegt Nawijn, dat Fortuyn dat artikel ook wilde schrappen. 'Hij zei: als ik moet kiezen, vind ik vrijheid van meningsuiting belangrijker.'

De ideologie van Nawijn, zegt Nawijn zelf, zijn de beginselen van Fortuyn. Het zijn er negen en ze staan in het boek De Verweesde Samenleving. Nawijn wil 'de politiek' terugbrengen naar de burgers.

De nieuwe partij van Pastors en Eerdmans moet een 'feel good-partij' worden, zegt Eerdmans. Wilders associeert hij met negativisme. 'Het wordt een partij voor bange, boze mensen.' Wilders, zegt Eerdmans ook, komt over als een eenzame man. Begin dit jaar schreef Wilders een opiniestuk in de Volkskrant waarin hij de Britse politicus Enoch Powell citeerde: 'Like the Roman, I seem to see the river Tiber foaming with much blood.' Dat typeert Wilders, zegt Eerdmans.

Het programma van de partij van Pastors en Eerdmans zal lijken op dat van Wilders, als het aan Eerdmans ligt. Hij vindt net als Wilders dat radicale moskeeën gesloten moeten worden, hij is vóór hogere maximumstraffen, vóór belastingverlaging en hij vindt dat de Europese Unie minder geld en macht moet krijgen. Eerdmans is het alleen niet eens met het veranderen van artikel 1 van de Grondwet - volgens Wilders moet daar staan dat de joods-christelijke en humanistische cultuur dominant is - en ook niet met de bouwstop voor moskeeën en islamitische scholen. 'Het gaat om het gevoel. Onze partij moet een bredere uitstraling hebben. Het moet niet alleen gaan over angst voor de islam, maar ook over bureaucratie en rechtstaat.'

Hilbrand Nawijn wil graag samenwerken met Wilders. Maar ze zullen niet samen één partij vormen, omdat Wilders geen fortuynist is. Met Pastors kan dat wel, denkt Nawijn. Hij heeft met Pastors afgesproken dat ze erover gaan praten. 'Ik wacht nu eerst de collegebesprekingen in Rotterdam af.'

Nawijn vindt ook dat oud-LPF-Kamerlid Hans Smolders, die met zijn eigen partij vijf zetels haalde in de Tilburgse gemeenteraad, bij zo'n nieuwe fortuynistische partij zou kunnen horen. 'Laten we alle successen bij elkaar vegen.'

Smolders - 'ik hoor níet bij de rechtse partijen' - wil het liever niet hebben over samenwerking met Nawijn. 'Ik vind Tilburg nu te belangrijk.' Met Pastors wil hij wél praten over samenwerking. 'Hij intrigeert mij. Ik sluit niks uit.' Pastors belde Smolders afgelopen week om hem te feliciteren met de verkiezingsuitslag. Ze hebben afgesproken dat ze elkaar snel zien.

Filip Dewinter van Vlaams Belang zegt dat de rechtse partijen in Nederland daadkracht en geloofwaardigheid missen als ze doorgaan met hun 'gekissebis' en 'haantje pluk'. 'Ik heb gezien hoe het ging in Oostenrijk, Frankrijk, Italië en Denemarken.'