Berlijn Gendarmenmarkt

Het is een mooi plein, met beroemde gebouwen, midden in de stad. Er is veel te zien. Er zijn hotels en terrassen. En toch is het op de Gendarmenmarkt opvallend stil. Een museumplein.

Er zijn altijd wel een paar mensen. Voetgangers, die het plein snel op de oost-west-as doorkruisen. Toeristen, die zich laten fotograferen voor het standbeeld van Friedrich Schiller. Kantoorpersoneel uit de buurt dat op bankjes in de schaduw koffie drinkt. Gasten van de naburige sterren-hotels die op een van de deftige terrassen van het Pruisische decor genieten.

Er is altijd leven op de Gendarmenmarkt, maar levendig is het er zelden. Vol en tumultueus is het plein alleen tijdens de openluchtconcerten in de zomer en tijdens de dure kerstmarkt. De rest van het jaar ligt het plein in zijn eentje mooi te zijn. Op een doordeweekse middag in de winter hield een ober in Café Konzerthaus de wacht bij vijftig lege stoelen. 'We zijn een Geheimtipp', grapte hij.

Een van de adresjes die niemand kent. Midden op het plein ligt het Konzerthaus. Gebouwd door Karl-Friedrich Schinkel, vast podium van het Berliner Sinfonie Orchester (BSO). Eigenlijk is dit classicistische gebouw met zijn zuilen en zijn grandioze trap in de open lucht al genoeg om een plein ver boven de middelmaat der pleinen te verheffen. Maar, nee. Op de Gendarmenmarkt wordt de muziektempel ook nog geflankeerd door twee kerken. In het zuiden een kerk voor de Duitstalige protestanten. In het noorden een kerk voor Hugenoten, de Französiche Friedrichstadtkirche. Tegen het einde van de achttiende eeuw werden naast de kerken twee enorme koepel-torens gebouwd die veel op elkaar lijken, maar niet identiek zijn. In de volksmond worden de kerken Deutsche en Französische Dom genoemd, ook al zijn de kerken geen dom in de betekenis van bisschoppelijke zetel. In de Franse kerk zijn regelmatig orgelconcerten. In de Duitse koepel is een permanente tentoonstelling over de Duitse democratie te zien.

Halverwege de achttiende eeuw stonden tussen de kerken stallen en kazernes. Omdat men aan het hof van Friedrich Wilhelm I Frans sprak, werden de soldaten die tussen de kerken bivakkeerden gens d`armes, genoemd. Sindsdien heet het plein Gendarmenmarkt. In de Tweede Wereldoorlog werden kerken en Konzerthaus volledig verwoest. De huidige gebouwen stammen uit de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw.

De Gendarmenmarkt is een raadsel. Geen plein in Berlijn is eleganter en er zijn maar weinig plekken in de Duitse hoofdstad waar zoveel Pruisische architectuur bij elkaar staat. Desondanks hangt er die merkwaardige stilte. Misschien is het plein te groot. Misschien zijn de gebouwen te statig. Misschien zijn de cafés en de terrassen te duur. Misschien zijn de replica`s te steriel. Soms staat er naast het beeld van Schiller een straatmuzikant. Zijn melodie draagt ver en onderstreept de magistrale leegte in het hart van de stad.